دستورالعمل ایمنی نمونه‌برداری و حمل نمونه

کد سند: HSE-SOP-01
نسخه: 1.0
تاریخ اجرا: ۱۴۰۳/۱۱/۲۸
مرجع: الزامات ISO 17020، ISO 45001، استاندارد ملی ایران ۴۱۸۹

۱. هدف

تضمین سلامت و ایمنی افراد درگیر در عملیات نمونه‌برداری و حمل نمونه (اعم از نمونه‌بردار و مأمور حمل)، با رعایت اصول ایمنی زیستی، بهداشتی و حرفه‌ای.

۲. دامنه کاربرد

این دستورالعمل برای کلیه عملیات نمونه‌برداری، بسته‌بندی، پلمپ، حمل و نگهداری نمونه‌ها در پروژه‌های بازرسی شرکت پایش سلامت آسیا، در کلیه واحدهای تولیدی، انبارها، مبادی صادرات و واردات و مراکز آزمون کاربرد دارد.

۳. مسئولیت‌ها

• مدیر فنی: نظارت بر اجرای الزامات ایمنی نمونه‌برداری و تعیین مخاطرات.

• مدیر تضمین کیفیت: پایش اجرای دستورالعمل و بازنگری ادواری آن.

• بازرس نمونه‌بردار: رعایت کامل الزامات HSE قبل، حین و بعد از نمونه‌برداری.

• حامل نمونه: اجرای صحیح الزامات حمل ایمن نمونه‌ها طبق شرایط مواد.

۴. الزامات ایمنی قبل از نمونه‌برداری

• مطالعه و در اختیار داشتن MSDS (برگه اطلاعات ایمنی ماده) پیش از برداشت نمونه.

• استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (PPE):

  • دستکش مقاوم

  • ماسک فیلتردار (در محیط‌های گردوغبار یا مواد آلرژن)

  • روپوش قابل شستشو یا یک‌بار مصرف

  • عینک ایمنی

  • کفش ایمنی یا چکمه

• بررسی تهویه و روشنایی محل برداشت نمونه.

۵. الزامات ایمنی در حین نمونه‌برداری

• اجتناب از تماس مستقیم با مواد به‌ویژه مواد خورنده، زیستی یا شیمیایی.

• جلوگیری از باز کردن یا مخلوط کردن ناایمن مواد.

• پلمپ نمونه با لیبل شرکت و تهیه نسخه شاهد برای ارجاع.

• ثبت مشخصات نمونه در فرم FR-SMP-01 بلافاصله پس از برداشت.

۶. الزامات حمل ایمن نمونه‌ها

• نمونه باید در بسته‌بندی مقاوم، دارای درپوش ایمن و لیبل‌گذاری شده قرار گیرد.

• در صورت نیاز به دماهای خاص:

  • مواد منجمد: درون یخ خشک و در دمای زیر صفر

  • مواد فاسدشدنی: در Ice box با دمای ۰ تا ۵ درجه

• استفاده از ظروف دوجداره نشتی‌ناپذیر برای مواد مایع یا آلاینده.

• قرارگیری برگه نمونه‌برداری، فرم‌های گواهی‌نامه و MSDS داخل بسته ثانویه.

• در صورت بروز نشت یا شکستگی، تماس فوری با مدیر فنی و تکمیل فرم حادثه FR-INC-01.

۷. ایمنی در نگهداری موقت نمونه‌ها

• در صورت نیاز به نگهداری موقت:

  • نمونه باید در محفظه قفل‌دار و با دمای کنترل‌شده نگهداری شود.

  • ثبت در دفتر تحویل و تحول نمونه‌ها FR-TRS-01

• مدت نگهداری نمونه شاهد:

  • برای محصولات با ماندگاری بیش از دو ماه: ۲ ماه پس از آزمون

  • برای محصولات با ماندگاری کمتر: تا پایان مهلت مصرف

۸. آموزش و مستندسازی

• آموزش اجباری سالانه برای کلیه نمونه‌برداران در خصوص الزامات ایمنی و بهداشت.

• ثبت سوابق آموزش در فرم FR-HSE-EDU

• کلیه رویدادهای ایمنی، نشت، برخورد یا انحراف باید مستند شده و گزارش شوند.

۹. پیوست‌ها

8- پیوست‌ها (متن فرم‌ها)

پیوست 1 – فرم شناسایی و ثبت مشخصات نمونه (FR-SMP-01)

پیوست 2 – فرم گزارش حادثه در حمل یا برداشت نمونه (FR-INC-01)

پیوست 3 – فرم ثبت آموزش ایمنی نمونه‌برداران (FR-HSE-EDU)

پیوست 4 – فرم تحویل و تحول نمونه در محل شرکت (FR-TRS-01)

پیوست 5 – بسته اطلاعات ایمنی ماده مورد نمونه‌برداری (MSDS Pack)

این بسته شامل:

• اطلاعات شیمیایی نمونه
• طبقه‌بندی خطرات ماده (مطابق با GHS)
• اقدامات اولیه در صورت تماس با ماده (پوستی، تنفسی، چشمی، بلع)
• شرایط حمل و انبارداری ایمن
• اقدامات در شرایط اضطراری و آتش‌سوزی
• اطلاعات زیست‌محیطی ماده
• وسایل حفاظت فردی توصیه‌شده برای نمونه‌بردار و حمل‌کننده

یادآور: این اطلاعات باید بر اساس کد HS کالای موردنظر تهیه شده و همراه فرم شناسایی، در محل نمونه‌برداری در دسترس تیم باشد.