نسخه الکترونیکی این سند اخرین نسخه آن است و مسئولیت کنترل نسخه چاپی با این سند بر عهده خواننده آن می باشد.

تمامی حقوق معنوی و مادی این مدرک متعلق به شرکت پایش سلامت اسیا می باشد. و هر گونه کپی برداری از ان پیگرد قانونی دارد.

شماره سند:

CAB-PRO-ORG-001

نویسنده

بازنگر

تایید

تاریخ

بازنگری

دکتر علیرضا مسعودنیا

مریم کاسپور

هیات مدیره

اردیبهشت 1404

ارگانیک یک اصطلاح برچسب‌گذاری است که نشان می‌دهد مواد غذایی یا سایر محصولات کشاورزی با استفاده از روش‌های تأیید شده تولید و فرآوری شده‌اند. این روش‌ها شامل شیوه‌های فرهنگی، بیولوژیکی و مکانیکی هستند که چرخه منابع را تقویت، تعادل اکولوژیکی را ترویج و تنوع زیستی را حفظ می‌کنند. کودهای مصنوعی، لجه فاضلاب، تابش و مهندسی ژنتیک استفاده نمی‌شود.

طرح ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک برای استفاده از نشان استاندارد سازمان ملی استاندارد ایران ارگانيک

روش اجرایی بر اساس طرح صدور گواهینامه محصول ارگانیک و در حال گذار به ارگانیک سازمان ملی استاندارد ایران با ویرایش اول در تیر 1403 و بازنگری در تیر 1404، و همچنین الزامات بین‌المللی مانند ISO/IEC 17065، ISO/IEC 17025، ISO/IEC 17020، INSO 11000، مقررات اتحادیه اروپا شامل EC 834/2007، EC 889/2008، EU 848/2018، EU 1584/2018، JEC NO 889/2008، EU NO 834/2007، و مدل ۵ استاندارد ISO/IEC 17067 تدوین شده است. شرکت پایش سلامت آسیا (PSA) به عنوان نهاد گواهی‌کننده که توسط مرکز ملی تایید صلاحیت ایران (NACI) صلاحیت خود را دریافت کرده است، این روش را برای ارزیابی انطباق محصولات در دامنه شمول طرح اجرا می‌کند. تمام بخش‌ها، ضوابط، الزامات، چک‌لیست‌ها و فرم‌های این روش اجرایی به‌گونه‌ای تنظیم شده‌اند که برای استفاده عملی توسط پرسنل PSA، تولیدکنندگان و ذی‌نفعان مناسب باشند.

توجه داشته باشید که اعتبار گواهینامه یک سال خواهد بود و فقط برای محصولات ارگانیک یا در حال گذار به ارگانیک در دامنه شمول طرح قابل استفاده است. مسئولیت انطباق کامل با الزامات طرح بر عهده PSA قرار دارد.

PSA باید از نشان ارگانیک مصوب با رنگ سفید و سبز یشمی، که به‌صورت خوانا و بدون وارونه درج شده باشد، استفاده کند و قرارداد اعطای نشان را با اداره کل استاندارد استان مربوطه به‌صورت سه‌جانبه منعقد نماید.

مقدمه:

استفاده از محصولات ارگانیک به عنوان یک روش سالم و پایدار برای تولید محصولات کشاورزی و غذایی، در حال حاضر در جهان و ایران به عنوان یک ترند رو به رشد شناخته شده است. با توجه به اینکه محصولات ارگانیک با استفاده از روش‌های کشاورزی بدون استفاده از سموم و کودهای شیمیایی تولید می‌شوند، ارزش غذایی بالاتری دارند و برای مصرف‌کنندگان بهترین گزینه محسوب می‌شوند. در این راستا، برای افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان به محصولات ارگانیک، نشان استاندارد سازمان ملی استاندارد ایران ایجاد شده است.

هدف این طرح، ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک با استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران است. در این راستا، به بررسی مفهوم محصولات ارگانیک و اهمیت استفاده از آنها، استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران و نحوه ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک با این استانداردها پرداخته خواهد شد.

مفهوم محصولات ارگانیک:

محصول ارگانیک محصولی است که تمامی مراحل تولید، فرآوری، حمل‌ونقل، بسته‌بندی، برچسب‌گذاری و عرضه آن به‌طور کامل و دقیق مطابق با الزامات استاندارد ملی ایران به شماره ۱۱۰۰۰ و ضوابط پذیرفته‌شده بین‌المللی (مانند مقررات اتحادیه اروپا) انجام شده باشد. در واقع، ارگانیک بودن تنها به روش تولید محدود نمی‌شود، بلکه محصول باید توسط نهادهای گواهی‌کننده‌ای که صلاحیت آن‌ها توسط مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران احراز شده و با سازمان ملی استاندارد قرارداد دارند، ممیزی و تأیید شود. این فرایند صدور گواهی که مبتنی بر استانداردهای ۱۷۰۶۵ و ۱۷۰۶۷ است، تضمین می‌کند که محصول چه در وضعیت «ارگانیک» و چه در وضعیت «در حال گذار»، در یک زنجیره نظارت‌شده تولید شده و مستحق دریافت نشان ارگانیک با اعتبار یک‌ساله است؛ بنابراین، محصول ارگانیک در این چارچوب صرفاً کالایی است که انطباق آن با تمامی این ضوابط فنی و قانونی، توسط مرجع رسمی ذی‌صلاح محرز شده باشد.

محصولات ارگانیک به محصولاتی گفته می‌شود که با استفاده از روش‌های کشاورزی ارگانیک تولید شده‌اند. این روش‌ها شامل استفاده از کود و سموم شیمیایی مصنوعی نمی‌شود و به جای آن از کود و سموم طبیعی مانند کود حیوانی، کود سبز، کود کمپوست و … استفاده می‌شود. هدف اصلی این روش‌ها، حفظ تنوع زیستی، حفاظت از خاک و آب، حفظ سلامت مصرف‌کنندگان و ارتقاء سلامت محیط زیست است.

استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران برای محصولات ارگانیک:

سازمان ملی استاندارد ایران استانداردهای خاصی برای محصولات ارگانیک تدوین کرده است که برای اخذ نشان ارگانیک از این سازمان باید این استانداردها رعایت شود. این استانداردها شامل مواردی مانند استفاده از روش‌های کشاورزی ارگانیک، عدم استفاده از سموم شیمیایی مصنوعی، حفظ تنوع زیستی و … می‌شود.

ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک با استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران:

برای ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک با استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران، باید ابتدا محصولات ارگانیک بر اساس این استانداردها مورد بررسی قرار گیرند. سپس باید اطمینان حاصل شود که تمامی موارد مورد نیاز برای اخذ نشان ارگانیک رعایت شده است. اگر محصولات ارگانیک انطباق لازم را داشته باشند، می‌توانند از نشان استاندارد سازمان ملی استاندارد ایران استفاده کنند و به مصرف‌کنندگان این اطمینان را بدهند که محصولاتی که مصرف می‌کنند، مطابق با استانداردهای ارگانیک هستند.

نتیجه‌گیری:

استفاده از محصولات ارگانیک به عنوان یک روش سالم و پایدار برای تولید محصولات کشاورزی و غذایی، در حال حاضر در جهان و ایران رو به رشد است. برای افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان به این محصولات، لازم است که محصولات ارگانیک انطباق لازم با استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران داشته باشند. ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک با این استانداردها، از اهمیت بالایی برخوردار است و می‌تواند به ارتقاء کیفیت و اعتماد به محصولات ارگانیک کمک کند.

بنابراین، انجام ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک با استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران، به عنوان یک فرآیند حیاتی در زنجیره تولید محصولات ارگانیک محسوب می‌شود. این اقدام نه تنها به بهبود کیفیت و اعتماد به محصولات ارگانیک کمک می‌کند، بلکه به حفظ محیط زیست، حفظ سلامت مصرف‌کنندگان و توسعه کشاورزی ارگانیک نیز کمک می‌کند. بنابراین، توجه به استانداردهای ارگانیک و ارزیابی انطباق محصولات با این استانداردها، باید از اولویت‌های مهم در حوزه تولید و مصرف محصولات ارگانیک باشد.

۱. هدف

هدف این روش اجرایی، ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک و در حال گذار به ارگانیک با استانداردهای ملی و بین‌المللی برای صدور گواهینامه و نشان ارگانیک است. این روش تضمین می‌کند که بی‌طرفی، شفافیت و رعایت الزامات قانونی در فرآیند تولید، فرآوری، بازرسی، برچسب‌گذاری و بازاررسانی به‌خوبی رعایت شود. همچنین نظارت مداوم بر کیفیت محصولات برای حفظ اعتماد مصرف‌کننده با تمرکز بر آزمون آلاینده‌ها، ریسک‌های مشخص‌شده و صیانت از نشان ارگانیک انجام می‌شود. این روش همچنین همراستایی کامل با الزامات طرح برای نهادهای گواهی‌کننده تایید صلاحیت‌شده بر اساس ISO/IEC 17065 را تأمین می‌کند.

۲. دامنه کاربرد

این طرح به‌طور خاص برای محصولات کشاورزی (زراعی و باغی) فراوری‌نشده (مانند غلات، حبوبات، دانه‌های روغنی، گیاهان دارویی، میوه‌ها، سبزیجات و قارچ‌های خوراکی) و همچنین محصولات دامی خام (شامل تولیدات دامی، عسل و فرآورده‌های زنبورعسل، و آبزیان پرورشی، جلبک ها و نرم تنان) کاربرد دارد. علاوه بر این، مواد غذایی فرآوری‌شده نیز که تمامی مراحل دریافت مواد اولیه، تولید، بسته‌بندی، ذخیره‌سازی، حمل‌ونقل و عرضه آن‌ها طبق ضوابط ارگانیک انجام شده باشد، در این دامنه قرار می‌گیرند. همچنین، بخشی از فعالیت‌ها مربوط به برداشت از گیاهان خودرو در عرصه‌های طبیعی را نیز در بر می‌گیرد.

۱. این طرح برای محصولات ارگانیک وارداتی که در وضعیت «در حال گذار به ارگانیک» قرار دارند، کاربرد ندارد و تنها شامل محصولات وارداتی دارای برچسب ارگانیک نهایی است.

۲. اگر برچسب محصول از عباراتی نظیر «دارویی» استفاده کند، صدور گواهی ارگانیک علاوه بر ضوابط استاندارد، منوط به دریافت مجوز از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.

۳. فهرست دقیق محصولات گیاهی فراوری‌نشده مشمول این طرح، در استانداردهای ملی ایران به شماره‌های ۱۲۹۶۸، ۱۶۵۹۶ و مجموعه‌ای از استانداردهای سری ۱۲۵۸۱ تا ۱۳۱۲۰ ذکر شده است که برای مصرف انسان و دام کاربرد دارند.

۳. مسئولیت‌ها

شرکت پایش سلامت آسیا (واحد گواهی ارگانیک) مسئول اجرای ارزیابی، بازرسی، آزمون، صدور گواهینامه و نشان، نظارت، گزارش‌دهی به NACI و سازمان ملی استاندارد ، رسیدگی به شکایات، بررسی بازار و همکاری با ادارات کل استاندارد استان برای نظارت و قرارداد اعطا است.

بازرسان و ممیزان PSA موظف به انجام بازرسی‌ها، نمونه‌برداری، ممیزی سیستم کیفیت، تکمیل چک‌لیست‌ها و گزارش‌دهی با رعایت 17065,17021,ISO/IEC 17020 و مستندسازی اقدامات هستند.

متقاضیان شامل تولیدکنندگان و دارندگان گواهینامه باید مستندات را ارائه دهند، الزامات را رعایت کنند، در بازرسی‌ها همکاری نمایند، سوابق را حداقل ۵ سال نگهداری کنند، گزارش اقدامات را ارائه دهند، به شکایات دریافتی رسیدگی کرده و با شاکی توافق کنند، از سوء استفاده از نشان خودداری کنند و در صورت لزوم محصولات نامنطبق را جمع‌آوری کنند.

کمیته های PSA مسئول تصمیم‌گیری نهایی، نظارت بر فرآیند، رسیدگی به شکایات، بررسی سوابق شکایات در بازبینی و اطلاع‌رسانی تغییرات است.

آزمایشگاه‌های همکار باید آزمون آلاینده‌ها را بر اساس ISO/IEC 17025 با حداقل ۱۰% متقاضیان، شامل آفت‌کش‌ها، فلزات سنگین، نیترات، مایکوتوکسین‌ها و باقیمانده داروهای دامی بر اساس جدول پیوست‌ها، انجام دهند.

سازمان ملی استاندارد ایران مسئول نظارت کلی، رسیدگی به شکایات ارجاعی، بررسی نامنطبق‌ها و تصمیم‌گیری در مورد صلاحیت PSA از طریق NACI است.

۴. مراجع و مقررات ذی‌ربط

این استانداردها زیرساخت نهادی و فنی طرح را تشکیل می‌دهند:

عنوان استاندارد	کاربرد و موضوع
INSO 11000	الزامات تولید، فرآوری، بازرسی، صدور گواهی، برچسب‌گذاری و بازاررسانی محصولات ارگانیک
ISO/IEC 17065	الزامات عمومی برای نهادهای گواهی‌کننده محصول
ISO/IEC 17067 (Model 5)	مبانی و مدل‌سازی طرح گواهی محصول
ISO/IEC 17025	الزامات فنی آزمایشگاه‌های آزمون و کالیبراسیون
ISO/IEC 17020	الزامات نهادهای بازرسی
ISO 9001 / ISO 22000	استانداردهای سیستم مدیریت کیفیت و ایمنی مواد غذایی

مقررات اتحادیه اروپا: EC 834/2007، EC 889/2008، EU 848/2018 و EU 1584/2018.
قوانین ملی: قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد.
سایر دستورالعمل‌ها: INSO 11694 (آیین کار برداشت گیاهان خودرو).

جدول حدود مجاز آلاینده‌ها و استانداردهای مرتبط

مطابق با جدول پیوست طرح، حدود مجاز برای شاخص‌های بحرانی به شرح زیر است:

ردیف	گروه محصول	شماره استاندارد	نوع آلاینده	حد مجاز (نمونه)
۱	مواد غذایی	۱۱۱۰۱	باقیمانده داروهای دامی	بسته به نوع دارو (≤ حد مجاز EU)
۲	خوراک انسان و دام	۱۲۹۶۸	فلزات سنگین	Pb ≤ ۰.۱ mg/kg، Cd ≤ ۰.۰۵ mg/kg
۳	محصولات کشاورزی	۱۶۵۹۶	نیترات	≤ ۲۰۰ mg/kg (برای سبزیجات)
۴	سبزی‌های میوه‌ای	۱۲۵۸۱-۱۲۵۸۳	آفت‌کش‌ها	≤ ۰.۰۱ mg/kg (برای مواد ممنوعه)
۵	مواد غذایی	۵۹۲۵	مایکوتوکسین‌ها	افلاتوکسین B1 ≤ ۲ µg/kg، اکراتوکسین A ≤ ۳ µg/kg
۶	میوه‌ها و سبزیجات	۱۳۱۱۶-۱۳۱۲۰	باقیمانده سموم	بسته به محصول (≤ حد مجاز استاندارد)
۷	غلات و حبوبات	۶۳۴۹-۴	مایکوتوکسین‌ها	دئوکسی نیوالنول ≤ ۷۵۰ µg/kg

۵. اصطلاحات و تعاریف

محصول ارگانیک به محصولی گفته می‌شود که بدون استفاده از مواد ممنوعه مانند مواد شیمیایی مصنوعی و GMO تولید شده باشد و با استاندارد INSO 11000 و مقررات EU هم‌راستا باشد و گواهینامه و نشان داشته باشد.
محصول در حال گذار به ارگانیک محصولی است که حداقل ۱۲ ماه (تا ۳۶ ماه برای زراعت چندساله) از شروع روش‌های ارگانیک گذشته باشد، اما نشان ارگانیک نداشته باشد و برچسب آن گمراه‌کننده نباشد.
نهاد گواهی‌کننده PSA است که بر اساس ISO/IEC 17065 در دامنه ارگانیک صلاحیت دریافت کرده است.
گواهینامه محصول سندی است که انطباق با الزامات را نشان می‌دهد، یک سال اعتبار دارد و شامل فهرست محصولات، وضعیت (ارگانیک/گذار/غیرارگانیک)، ابعاد عرصه، میزان تولید، آدرس محل، پروانه استاندارد برای فرآوری‌شده، نام تجاری، تاریخ اعتبار و کد ردیابی می‌شود.
نشان ارگانیک نشان ملی سازمان استاندارد است که بر اساس پیوست ۲ طراحی شده، با رنگ سفید و سبز یشمی و به‌صورت خوانا و پاک‌نشدنی فقط برای محصولات ارگانیک بسته‌بندی‌شده با ردیابی قابل استفاده است.
بازرسی به بررسی فرآیند تولید برای انطباق با الزامات، شامل سیستم کنترل داخلی (ICS برای تولید گروهی)، اشاره دارد.
نمونه‌برداری به جمع‌آوری نمونه‌ها برای آزمون آلاینده‌ها با حداقل ۱۰% متقاضیان بر اساس ریسک گفته می‌شود.
بازبینی به نظارت پس از صدور با حداقل ۱۰% سالانه و به‌صورت سرزده اشاره دارد.
عدم انطباق نقص جزئی یا عمده‌ای است که می‌تواند به تعلیق یا ابطال منجر شود اگر رفع نشود.
شکایت به اعتراض به تصمیمات یا محصولات با رسیدگی طبق ISO/IEC 17065 اطلاق می‌شود.

۶. روش اجرایی (مراحل ارزیابی انطباق و صدور گواهینامه)

۶.۱. درخواست و آماده‌سازی

متقاضی باید فرم درخواست (PSA-F-ORG-01، پیوست ۸.۱) را تکمیل کند و همراه با مستندات شامل شناسنامه محل تولید، مجوزهای قانونی مانند وزارت بهداشت برای گیاهان دارویی با کاربرد دارویی، پروانه استاندارد برای محصولات فرآوری‌شده، سوابق دوره گذار حداقل ۱۲ ماه، فهرست عرصه‌ها، میزان تولید، نقشه مزارع، فهرست مواد ورودی و سیستم کنترل داخلی در صورت تولید گروهی به PSA ارسال نماید.

PSA موظف است درخواست را بررسی کند، برنامه ارزیابی عمومی یا اختصاصی شامل روش‌های بازرسی، نمونه‌برداری، ممیزی کیفیت و منابع انسانی یا پیمانکاران بر اساس17021/17020 ISO/IEC تهیه نماید و قرارداد فیمابین را امضا کند. قبل از اعطای نشان، PSA باید قرارداد سه‌جانبه با اداره کل استاندارد استان مربوطه بر اساس فرم قرارداد سه جانبه شرکت پایش سلامت آسیا منعقد نماید.

PSA موظف است از انطباق خود با الزامات سازمان ملی استاندارد ایران در زمینه صدور گواهینامه محصولات ارگانیک/در حال گذار به ارگانیک اطمینان حاصل نموده و همواره پیرو آخرین قوانین و مقررات مرتبط باشد.

PSA باید از کلیه الزامات مندرج در این طرح و سایر مقررات ملی و بین‌المللی مرتبط با تولید محصولات ارگانیک/در حال گذار به ارگانیک، آگاهی کامل داشته و نسبت به اجرای آن‌ها در فرآیند ارزیابی و صدور گواهینامه اقدام نماید.

متقاضی باید از الزامات طرح، مقررات EU برای گذار و تعهد به رعایت آن‌ها آگاه شود.

تولیدکننده (متقاضی) متعهد می‌گردد کلیه عملیات تولید محصول ارگانیک/در حال گذار به ارگانیک خود را مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۱۰۰۰ (یا سایر استانداردهای مرتبط) و مقررات بین‌المللی پذیرفته شده در این حوزه، به اجرا درآورد.

تولیدکننده متعهد می‌شود در صورت وجود هرگونه مغایرت یا بی‌نظمی در فرآیند تولید ارگانیک، اقدامات اصلاحی لازم را مطابق دستورالعمل‌های اعلامی از سوی PSA پذیرفته و اجرا نماید. همچنین، آمادگی خود را برای پذیرش و اجرای سایر الزامات و دستورالعمل‌های اعلامی از سوی نهاد گواهی‌دهنده اعلام می‌دارد.

مراحل ارزیابی انطباق و صدور گواهینامه

تکمیل فرم درخواست توسط متقاضی و ارسال به همراه مستندات شامل شناسنامه محل تولید، مجوزهای قانونی مانند وزارت بهداشت برای گیاهان دارویی با کاربرد دارویی، پروانه استاندارد برای محصولات فرآوری‌شده، سوابق دوره گذار حداقل ۱۲ ماه، فهرست عرصه‌ها، میزان تولید، نقشه مزارع، فهرست مواد ورودی و سیستم کنترل داخلی در صورت تولید گروهی به PSA
دریافت درخواست توسط شرکت پایش سلامت آسیا و ارجاع به مدیر برنامه ریزی
برنامه ریزی ارزیابی عمومی یا اختصاصی شامل روش های بازرسی، نمونه‌برداری، ممیزی کیفیت و منابع انسانی یا پیمانکاران در گروه کاری فنی شرکت توسط مدیرفنی
امضای قرارداد فیمابین طرفین
انجام ارزیابی و تعیین انطباق محصول با الزامات صدور گواهی
بازنگری نتایج ممیزی
تصمیم گیری جهت صدور/ تعلیق/ ابطال گواهینامه در کمیته تصمیم گیری شرکت پایش سلامت آسیا
انعقاد قرارداد سه‌جانبه با اداره کل استاندارد استان مربوطه پیش از اعطای نشان ارگانیک
اعطا/ ابطال/ تمدید گواهینامه ارزیابی انطباق ارگانیک
بازبینی دوره ای

۶.۲. ارزیابی اولیه

PSA باید مستندات را در مدت ۱۵ روز بررسی کند. بازرسی میدانی با رعایت ISO/IEC 17020 انجام شود که شامل تأیید دوره گذار حداقل ۱۲ ماه با مستندسازی ریسک برای کاهش دوره مانند عدم آلودگی قبلی و بازرسی فرآیند تولید بر اساس الزامات استاندارد است.

این بازرسی شامل زراعت با تناوب کشت حداقل ۲ ساله، استفاده از کود سبز، کمپوست مجاز، بذر ارگانیک یا مستند عدم دسترسی تجاری و مدیریت آفات با روش‌های بیولوژیکی، مکانیکی یا فیزیکی، دام با مدیریت ارگانیک از یک‌سوم بارداری یا روز دوم زندگی، ۱۰۰% خوراک ارگانیک، حداقل ۳۰% DMI از چرا به مدت ۱۲۰ روز در سال، فضای زیستی مناسب، درمان طبیعی اولویت و بدون استفاده از آنتی‌بیوتیک یا هورمون ممنوعه، فرآوری با حداقل ۹۵% مواد ارگانیک برای برچسب کامل، ۷۰% برای “ساخته‌شده با ارگانیک”، جلوگیری از commingling و تماس با مواد ممنوعه و استفاده از مواد کمکی مجاز، و برداشت طبیعی با روش‌های پایدار، مجوز منابع طبیعی و عدم آلودگی محیط است.

نمونه‌برداری و آزمون با حداقل ۱۰% متقاضیان بر اساس ریسک نامنطبق بودن انجام شود که شامل آلاینده‌ها بر اساس جدول پیوست ۱ مانند آفت‌کش‌ها ≤۰.۰۱ mg/kg، فلزات سنگین، نیترات، مایکوتوکسین‌ها، باقیمانده داروهای دامی و منفی بودن GMO است. این کار باید به آزمایشگاه‌های تأییدشده واگذار شود. همچنین ممیزی سیستم مدیریت کیفیت بر اساس ISO 9001 یا 22000 و پوشش ICS برای تولید گروهی انجام گیرد. فعالیت‌ها باید مبتنی بر ریسک مانند آلودگی همسایگی و تاریخچه زمین باشد و حداقل ۱ بازرسی سالانه انجام شود و نتایج مستندسازی گردد.

۶.۳. بازنگری و تصمیم‌گیری

PSA باید نتایج شامل گزارش بازرسی، آزمون و ممیزی را بازنگری کند که این کار توسط افرادی مستقل از ارزیابی و با اطمینان از کافی بودن شواهد انجام شود. اگر انطباق تأیید شود، کمیته تصمیم‌گیری برای اعطا، حفظ، گسترش، محدود کردن، تعلیق یا ابطال بگیرد. در صورت عدم انطباق، موارد اعلام و مهلت ۳۰ روزه برای رفع آن‌ها داده شود. دلایل عدم صدور گواهینامه باید به متقاضی اطلاع‌رسانی شود. تصمیم‌گیری کاملاً بر عهده PSA باشد و بر تداوم کیفیت و رعایت الزامات تمرکز داشته باشد.

۶.۴. تأیید انطباق و صدور

در صورت موافقت کمیته تصمیم‌گیری، PSA باید بیانیه انطباق به‌صورت گواهینامه صادر کند و اصل آن را به متقاضی تحویل دهد. تصاویر و وضعیت گواهینامه باید در پورتال PSA بارگذاری شود و لینک آن به معاونت نظارت سازمان استاندارد ارسال گردد.

حق استفاده از نشان ارگانیک فقط برای محصولات ارگانیک و با رنگ سفید و سبز یشمی، به‌صورت خوانا و پاک‌نشدنی اعطا شود.

برچسب‌گذاری باید مطابق دستورالعمل برچسب گذاری براساس طرح ارگانیک سازمان تایید صلاحیت انجام شود که شامل نام محصول، نام و نشانی تولیدکننده، تاریخ تولید و انقضا به‌صورت روز/ماه/سال، وزن خالص، شرایط نگهداری، عبارت “محصول ایران”، شماره پروانه فعالیت یا بهره‌برداری، علامت استاندارد برای محصولات فرآوری‌شده، کد ردیابی، اطلاعات صادرات به زبان خریدار یا انگلیسی، و نشان PSA به‌صورت متناسب باشد.

برای محصولات در حال گذار به ارگانیک، نشان اعطا نشود و برچسب گمراه‌کننده نباشد.

محتوای گواهینامه شامل فهرست محصولات و وضعیت آن‌ها، ابعاد عرصه، میزان تولید، آدرس محل، پروانه استاندارد برای فرآوری‌شده، نام تجاری، تاریخ اعتبار یک‌ساله و کد ردیابی باشد.

اطلاعات اضافی بدون گمراهی مجاز است.

۶.۵. انتشارات و تبلیغات

گواهینامه‌ها باید در پورتال PSA منتشر شوند و فهرست دارندگان گواهینامه در پورتال سازمان استاندارد قابل مشاهده باشد. متقاضی حق تبلیغات فقط برای محصولات گواهی‌شده بدون گمراهی برای محصولات در حال گذار داشته باشد و استفاده از نشان در سربرگ، پورتال یا بسته‌بندی لایه دوم با هماهنگی PSA مجاز باشد. از سوء استفاده مانند استفاده پس از انقضا یا برای محصولات غیرگواهی‌شده جلوگیری شود و در صورت لزوم اقدامات قانونی انجام گیرد.

۶.۶. نظارت و بازبینی

بازبینی پس از صدور با حداقل ۱۰% از دارندگان گواهینامه به‌صورت سالانه و سرزده بر اساس ریسک انجام می شود که شامل بازرسی، نمونه‌برداری، آزمون و بررسی سوابق شکایات باشد. بررسی بازار حداقل یک‌بار در سال با نمونه‌برداری تصادفی و آزمون در صورت نیاز و همکاری با ادارات کل استاندارد صورت گیرد. گزارش بازبینی باید مستند شود و در اختیار سازمان استاندارد و NACI قرار گیرد. در صورت مشاهده محصول نامنطبق، تصمیم‌گیری برای تعلیق، ابطال، توقف عرضه و تبلیغات، جمع‌آوری محصولات و اطلاع‌رسانی انجام شود. نظارت سازمان استاندارد نافی مسئولیت PSA نیست و PSA باید تغییرات را اطلاع دهد و امکان بازدید فراهم کند.

د~~ستور العمل کنترل تغییرات~~

۶.۷. تجدید گواهینامه

متقاضی باید قبل از پایان اعتبار یک‌ساله گواهینامه، درخواست تجدید را با گزارش تمام اقدامات و مستندات به PSA ارائه دهد. ارزیابی کامل مجدد شامل بازرسی، آزمون و تأیید تداوم کیفیت و الزامات انجام شود. اگر تمام الزامات برقرار باشد، گواهینامه و نشان تجدید شود و سوابق بایگانی گردد. حق استفاده از نشان با انقضای گواهینامه منقضی خواهد شد.

۶.۸. تغییرات، تعلیق، ابطال و شکایات

هرگونه تغییر در فرآیند، عرضه یا شرایط تولید باید فوراً به PSA اطلاع داده شود و در صورت تأثیرگذاری، ارزیابی مجدد انجام گیرد.

تعلیق در صورت عدم انطباق عمده حداکثر برای ۶ ماه با مهلت رفع نقص و اطلاع‌رسانی به NACI و سازمان استاندارد اعمال شود.

ابطال در صورتی که نقص رفع نشود، اثبات نشود یا سوء استفاده رخ دهد با اطلاع‌رسانی، جمع‌آوری محصولات و اقدامات قانونی انجام گیرد.

شکایات باید با فرم (فرم شکایت) و رسیدگی در ۳۰ روز بر اساس ISO/IEC 17065 شامل بررسی، توافق با شاکی و حفظ سوابق انجام شود. اگر موضوع شکایت رفع نشود، به NACI ارجاع داده شود.

شکایات دریافتی از محصولات باید توسط دارنده گواهینامه سریعاً بررسی و با شاکی توافق شود و در صورت عدم رفع، تعلیق اعمال شود و اگر همچنان مشکل باقی بماند، ابطال صورت گیرد. شکایات ارجاعی به سازمان استاندارد به PSA ارسال شود و پس از پاسخ، نتیجه به شاکی اعلام و در صورت نیاز اقدامات قانونی انجام گیرد. سوابق شکایات باید در بازبینی بررسی شود و اطلاع‌رسانی فوری ابطال یا تعلیق انجام پذیرد.

7. الزامات و ضوابط کلی ارزیابی انطباق

به منظور حفظ یکپارچگی و اعتبار فرآیند صدور گواهی ارگانیک، کلیه فعالیت‌ها در PSA باید مطابق با ضوابط زیر انجام پذیرد:

7.۱. صلاحیت و شایستگی:

تمامی پرسنل درگیر در فرآیند ارزیابی باید آموزش‌های تخصصی لازم را گذرانده باشند.
آزمون‌های آزمایشگاهی صرفاً باید توسط آزمایشگاه‌های دارای تایید صلاحیت معتبر (ISO/IEC 17025) و مورد تایید PSA انجام شود.

7.۲. معیارهای آزمون و انطباق:

PSA موظف است حداقل ۱۰٪ از پرونده‌های متقاضیان را بر اساس ریسک و مطابق جدول گروه‌های محصولی مورد آزمون آلاینده‌ها قرار دهد.
حدود مجاز پذیرش:
محصولات زراعی: میزان باقی‌مانده آفت‌کش‌ها
محصولات دامی: باقی‌مانده داروهای دامی باید مطابق با حدود مجاز ملی باشد.
محصولات فرآوری‌شده: فاقد هرگونه اصلاح ژنتیکی (GMO Negative).

7.۳. الزامات ساختاری تولید:

در تولیدات گروهی (Group Certification)، استقرار و اثربخشی سیستم ICS (سیستم کنترل داخلی) الزامی است.

7.۴. اصول اخلاقی و سیستمی:

رعایت اصول بی‌طرفی، محرمانگی، مدیریت ریسک (از جمله آلودگی‌های احتمالی و همسایگی غیرارگانیک) و عدم تعارض منافع الزامی است.
سیستم مدیریت کیفیت واحد باید منطبق با الزامات ISO 9001 یا ISO 22000 مستقر و تمامی اقدامات به صورت سیستماتیک مستندسازی گردد.

7.۵. الزامات قانونی و قراردادی:

فرآیندها باید با قوانین جاری جمهوری اسلامی ایران و الزامات اتحادیه اروپا (در صورت نیاز به صادرات) همراستا باشند.
متقاضی ملزم به اخذ مجوزهای برداشت طبیعی (در صورت شمول) و انعقاد قرارداد با اداره استاندارد استان (مطابق پیوست ۳) می‌باشد.
دریافت حق‌الزحمه خدمات، مطابق تعرفه‌های مصوب PSA انجام می‌گیرد و انجام این خدمات رافع مسئولیت‌های حقوقی و جزایی متقاضی نخواهد بود.

7.۶. بهبود و پایداری:

ارزیابی ریسک آلودگی باید به صورت مداوم انجام و در صورت مشاهده عدم انطباق، اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه (CAPA) بلافاصله اجرا گردد.
در تمامی فرآیندهای «برداشت طبیعی»، رعایت اصول پایداری زیست‌محیطی الزامی است.

سیستم مدیریت کیفیت شرکت پایش سلامت آسیا

	Table 1 Type of product certification scheme 17067در جدول 1، نوعی از طرح گواهی محصول با شماره استاندارد 17067 ذکر شده است. این شماره استاندارد ممکن است به یک استاندارد خاص یا طرح گواهی اشاره داشته باشد که به محصولاتی که با این استاندارد یا طرح گواهی تطابق دارند، نشان می‌دهد که آن محصولات مطابق با استانداردهای مربوطه و معیارهای ارزیابی کیفیت و ایمنی هستند. این پیشنهادات و الزامات برای تضمین کیفیت و ایمنی محصولات، توسط سازمان‌ها یا ادارات مربوطه تهیه و اعمال می‌شوند تا مصرف‌کنندگان از اطمینان و اعتماد بیشتری در خرید محصولات خود برخوردار شوند.
Conformity assessment functions and activities within product certification schemes		Type of product certification scheme ^*
	1a	1b	2	3	4	5
Activities for issuing the certificate
Product evaluation – type test acc.	X	X	X	X	X	X
Assessment of production- pre-license inspection in factory				X	X	X
Review	X	X	X	X	X	X
Decision on certification	X	X	X	X	X	X
Certification documents	X	X	X	X	X	X
Certificate of conformity	X	X	X	X	X	X
License – granting the right to use marks of conformity		X	X	X	X	X
Certification of a batch		X
Surveillance after issuing a certificate
Testing of samples from the open market			X		X	X
Testing of samples from the factory				X	X	X
Assessment of the production, the delivery of the service				X	X	X
Management system audits combined with random tests or inspections						X
^{Certification review activities}

eCFR Content

Title 7

Agriculture

Part / Section

Subtitle B

Regulations of the Department of Agriculture

27 – 5099

Chapter I

Agricultural Marketing Service (Standards, Inspections, Marketing Practices), Department of Agriculture

27 – 209

Subchapter M

Organic Foods Production Act Provisions

205 – 209

Part 205

National Organic Program

§ 205.1	Meaning of words.
§ 205.2	Terms defined.
§ 205.3	Incorporation by reference.

Subpart B

Applicability

205.100 – 205.199

§ 205.100	What has to be certified.
§ 205.101	Exemptions and exclusions from certification.
§ 205.102	Use of the term, “organic.”
§ 205.103	Recordkeeping by certified operations.
§ 205.104 [Reserved]
§ 205.105	Allowed and prohibited substances, methods, and ingredients in organic production and handling.
§§ 205.106-205.199 [Reserved]

Subpart C

Organic Production and Handling Requirements

205.200 – 205.299

Subpart D

Labels, Labeling, and Market Information

§ 205.400	General requirements for certification.
§ 205.401	Application for certification.
§ 205.402	Review of application.
§ 205.403	On-site inspections.
§ 205.404	Granting certification.
§ 205.405	Denial of certification.
§ 205.406	Continuation of certification.
§§ 205.407-205.499 [Reserved]

Subpart F

Accreditation of Certifying Agents

روش اجرایی ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک و در حال گذار به ارگانیک

مامی حقوق معنوی و مادی این مدرک متعلق به شرکت پایش سلامت اسیا می باشد. و هر گونه کپی برداری از ان پیگرد قانونی دارد.
شماره سند: CAB-PRO-ORG001	نویسنده	بازنگر	تایید	تاریخ
بازنگری
1	دکتر علیرضا مسعودنیا	مهندس مریم کاسپور	هیات مدیره	تیر1405

مرجع:
ISO/IEC 17065
ISO/IEC 17067 (Type 5)
طرح ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک سازمان ملی استاندارد ایران
استاندارد ملی ایران 11000
استاندارد ملی ایران 11694
مقررات اتحادیه اروپا EU 848/2018 و EC 834/2007 (در صورت کاربرد)

1. هدف

این روش اجرایی، الزامات اختصاصی ارزیابی انطباق، صدور، حفظ، تعلیق، ابطال و تجدید گواهینامه محصولات ارگانیک و محصولات در حال گذار به ارگانیک را تشریح می‌نماید و در کنار روش اجرایی عمومی صدور گواهینامه محصول اجرا می‌شود.

2. دامنه کاربرد

این روش اجرایی برای محصولات زیر کاربرد دارد:
محصولات زراعی
محصولات باغی
گیاهان دارویی
قارچ خوراکی
محصولات دامی
شیر خام
تخم مرغ
عسل
فرآورده‌های زنبورعسل
آبزیان پرورشی
جلبک
نرم‌تنان
محصولات فرآوری شده
گیاهان خودرو برداشت شده از عرصه طبیعی

3.طرح گواهی

نوع طرح گواهی مورد استفاده جهت ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک و در حال گذار به ارگانیک طرح نوع 5 استاندارد ISO/IEC 17067 می باشد.
شامل:
ارزیابی محصول
ارزیابی فرآیند تولید
بازرسی
نمونه‌برداری
آزمون
بازنگری
تصمیم‌گیری
صدور گواهینامه
نظارت
پایش بازار

4. اطلاعات اختصاصی متقاضی

علاوه بر مدارک مندرج در روش اجرایی عمومی، متقاضی باید مدارک زیر را همراه با فرم اولیه درخواست ارزیابی ارگانیک به شرکت پایش سلامت آسیا ارائه نماید

4.1 در محصولات کشاورزی:

شناسنامه مزرعه
نقشه مزرعه
مختصات جغرافیایی
سابقه کشت
سابقه مصرف کود
سابقه مصرف سم
سوابق دوره گذار
منابع آب
برنامه مدیریت مزرعه

4.2 در دامداری:
شناسنامه دامداری
برنامه تغذیه
سوابق درمان
سوابق دارویی
منبع خوراک
برنامه چرا
برنامه بهداشت

4.3 در محصولات حوزه صنایع غذایی
پروانه بهره برداری
پروانه ساخت
پروانه کاربرد علامت استاندارد (در صورت مشمول بودن)
مشخصات مواد اولیه
مشخصات تأمین‌کنندگان
برنامه ردیابی

5- الزامات اختصاصی محصول

بازرس باید انطباق موارد زیر را بررسی نماید.

چک لیست بازرسی ارگانیک
الف) انطباق کامل با استاندارد ملی ایران 11000-1404

ب) انطباق با استانداردهای نمونه‌برداری مرتبط
پ) احراز طی شدن کامل دوره گذار
در صورت کاهش دوره گذار، ارائه موارد زیر الزامی است:

گزارش ارزیابی ریسک
نتایج آزمون
مستندات بهره‌برداری

ت)در برداشت گیاهان خودرو:
رعایت استاندارد
INSO 11694
الزامی است.
ث)در صورت وجود شواهد عدم انطباق
بازرس موظف است دستور نمونه‌برداری صادر نماید.

6- نمونه‌برداری

دستورالعمل اجرایی نمونه‌برداری محصولات ارگانیک – PSA

فرم دستور نمونه‌برداری و انتقال نمونه محصولات ارگانیک (Sampling & Chain of Custody Form)

نمونه‌برداری مطابق
ISO/IEC17020
و
دستورالعمل PSA-WI-ORG-Sampling
انجام می‌شود.
حداقل
۱۰٪
پرونده‌های در حال بررسی
باید آزمون شوند.
7- آزمون‌های الزامی
حسب نوع محصول، آزمون‌های زیر انجام می‌شود.
آزمون استاندارد
باقیمانده آفت‌کش 12581 تا 13120
فلزات سنگین 12968
نیترات 16596
داروهای دامی 11101
مایکوتوکسین 5925
GMO (در صورت نیاز) روش معتبر
حدود پذیرش
باقیمانده آفت‌کش‌های ممنوعه
≤0.01 mg/kg
مطابق طرح سازمان ملی استاندارد.
8- الزامات آزمایشگاه
کلیه آزمون‌ها باید توسط آزمایشگاه دارای تأیید صلاحیت
ISO/IEC17025
انجام شود.
در صورت برون‌سپاری، PSA باید صلاحیت آزمایشگاه را ارزیابی و سوابق آن را نگهداری نماید.
9- بازرسی فرآیند تولید

روش-اجرایی-تعیین-انطباق-تولیدات-گیاهی

روش اجرایی تعیین انطباق زنجیره تأمین و فرآآیندهای تولید محصولات فرآوری شده

روش اجرایی تعیین انطباق تولیدات خام (دامی، زنبورداری و آبزی)

روش اجرایی تعیین انطباق محصولات فرآوری شده ارگانیک

CAB-PRO-ORG004

CAB-PRO-ORG005

CAB-PRO-ORG006

CAB-PRO-ORG007

بازرس باید حداقل موارد زیر را بررسی نماید.
محصولات گیاهی
تناوب کشت
مدیریت خاک
کود
بذر
کنترل آفات
برداشت
انبار
دامداری
خوراک
چرا
درمان
رفاه دام
دارو
ردیابی
صنایع غذایی
مواد اولیه
تفکیک خطوط
جلوگیری از اختلاط
ردیابی
برچسب‌گذاری
10- ممیزی سیستم مدیریت

روش اجرایی ارزیابی سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی (FSMS) سازمان متقاضی دریافت گواهینامه

روش اجرایی ممیزی سیستم مدیریت کیفیت شرکت‌های متقاضی دریافت گواهینامه ایزو ۹۰۰۱

روش اجرایی کنترل سیستم مدیریت ایمنی تولید محصولات ارگانیک

CAB-PRO-ORG002

چنانچه متقاضی دارای
ISO9001
یا
ISO22000
باشد، ممیزی سیستم مدیریت نیز در برنامه ارزیابی لحاظ می‌شود.
11- بازنگری

بازنگری باید توسط فردی مستقل از تیم ارزیابی انجام شود.
موارد زیر بررسی می‌شود.
گزارش بازرسی
گزارش آزمون
عدم انطباق‌ها
اقدامات اصلاحی
کفایت شواهد
12- تصمیم‌گیری
تصمیمات ممکن است شامل موارد زیر باشد.
صدور گواهینامه
عدم صدور
تعلیق
ابطال
کاهش دامنه
افزایش دامنه
تمدید
13- گواهینامه
گواهینامه باید شامل موارد زیر باشد.
شماره گواهینامه
نام دارنده
نوع محصول
وضعیت (ارگانیک یا در حال گذار)
محل تولید
نام تجاری
تاریخ صدور
تاریخ انقضاء
کد ردیابی
دامنه گواهینامه
اعتبار گواهینامه:
یک سال
14- استفاده از نشان ارگانیک
اعطای حق استفاده از نشان فقط برای محصولات:
ارگانیک
مجاز است.
محصولات
در حال گذار
حق استفاده از نشان ارگانیک را ندارند.
15- پایش بازار
PSA باید حداقل سالی یک بار برنامه پایش بازار را اجرا نماید که شامل:
نمونه‌برداری تصادفی از بازار
بررسی برچسب‌ها
کنترل سوءاستفاده از نشان
آزمون در صورت لزوم
گزارش به سازمان ملی استاندارد
است.
16- تعلیق و ابطال
تعلیق یا ابطال در موارد زیر انجام می‌شود:
عدم رعایت استاندارد 11000
استفاده از نهاده‌های ممنوع
تقلب
جعل اسناد
سوءاستفاده از نشان
عدم اجرای اقدامات اصلاحی
نتایج نامطلوب آزمون
17- ماتریس الزامات اختصاصی طرح ارگانیک
الزام طرح سازمان ملی استاندارد نحوه اجرای PSA مدرک ایجادشده
شناسنامه محل

تولید بررسی مدارک و بازرسی میدانی چک‌لیست بررسی درخواست
احراز دوره گذار ارزیابی سوابق و بازرسی گزارش بازرسی
حداقل ۱۰٪ نمونه‌برداری برنامه نمونه‌برداری مبتنی بر ریسک فرم نمونه‌برداری و گزارش آزمون
آزمون در آزمایشگاه دارای ISO/IEC 17025 برون‌سپاری کنترل‌شده گزارش آزمون معتبر
رعایت INSO 11000 ممیزی و ارزیابی فرآیند تولید گزارش ارزیابی
رعایت INSO 11694 (گیاهان خودرو) بازرسی برداشت گزارش بازرسی برداشت
بازنگری مستقل بازبین مستقل از تیم ارزیابی فرم بازنگری
تصمیم‌گیری مستقل کمیته تصمیم‌گیری صورتجلسه کمیته
صدور گواهینامه یک‌ساله پس از تأیید نهایی گواهینامه
استفاده از نشان ارگانیک کنترل برچسب و مجوز استفاده مجوز استفاده از نشان
پیشنهاد تکمیلی
برای اینکه مستندات PSA در ارزیابی NACI کاملاً حرفه‌ای و هم‌سطح نهادهای بین‌المللی باشد، پیشنهاد می‌کنم برای این پیوست ۸ دستورالعمل کاری (Work Instructions) نیز تدوین شود:
دستورالعمل بازرسی مزارع و باغات ارگانیک.

روش-اجرایی-تعیین-انطباق-تولیدات-گیاهی

CAB-PRO-ORG004

روش اجرایی تعیین انطباق تولیدات گیاهی، زراعی، باغی و گیاهان خودرو – PSA
دستورالعمل بازرسی دامداری‌های ارگانیک.

روش اجرایی تعیین انطباق تولیدات خام (دامی، زنبورداری و آبزی)

CAB-PRO-ORG006

روش اجرایی تعیین انطباق تولیدات خام (دامی، زنبورداری و آبزی) – PSA
دستورالعمل بازرسی واحدهای فرآوری محصولات ارگانیک.

روش اجرایی تعیین انطباق محصولات فرآوری شده ارگانیک

CAB-PRO-ORG007

روش اجرایی تعیین انطباق محصولات فرآوری شده ارگانیک – PSA
دستورالعمل نمونه‌برداری محصولات ارگانیک.

دستورالعمل اجرایی نمونه‌برداری محصولات ارگانیک – PSA

فرم دستور نمونه‌برداری و انتقال نمونه محصولات ارگانیک (Sampling & Chain of Custody Form)

نمونه‌برداری مطابق

دستورالعمل ارزیابی دوره گذار به ارگانیک.

چک‌لیست بررسی سوابق زمین و دوره گذار (Land History & Transition Checklist)

CAB-FR-TCLH000

CAB-FR-TCLH000
دستورالعمل پایش بازار و نمونه‌برداری پس از صدور گواهینامه.

دستورالعمل کنترل استفاده از نشان ارگانیک.

فرم ارزیابی ریسک ارگانیک

CAB-FR-ORG-002

CAB-FR-ORG-002
دستورالعمل ارزیابی ریسک و تعیین برنامه آزمون.