تمامی حقوق معنوی و مادی این مدرک متعلق به شرکت پایش سلامت اسیا  می باشد. و هر گونه کپی برداری از ان پیگرد قانونی دارد.
تعیین  بر اساس منابع  ارزیابی انطباق		رویکرد	CAB-PRO-ORG004	شماره سند
رنگ سفید اسناد / قرمز فرمهای دریافتی/ ابی فرمهای ارسالی			راهنمای دکمه های انتهایی صفحه
تاریخ	تایید	بازنگری/	نویسنده	شماره
تیر 1405	هیات مدیره	تیم فنی	دکترعلیرضامسعودنیا	۱

۱. هدف (Purpose)

تعیین دقیق فرآیندها، معیارها و اقدامات کنترلی جهت ارزیابی انطباق محصولات گیاهی (زراعی، باغی، سبزیجات، قارچ، گیاهان خودرو و دارویی) با الزامات استانداردهای INSO 11000، NOP و پروتکل‌های سازمان تأیید صلاحیت (NACI)، به‌گونه‌ای که سلامت و اصالت ارگانیک از مرحله آماده‌سازی زمین تا برداشت تضمین شود.

۲. دامنه کاربرد (Scope)

این روش اجرایی برای تمامی انواع محصولات گیاهی کاربرد دارد که شامل:

• • محصولات زراعی (غلات، حبوبات، دانه‌های روغنی، گیاهان علوفه‌ای، ریشه‌ای، لیفی، قندی، غده‌ای).
  • محصولات باغی (میوه‌های گرمسیری، معتدله، سردسیری، خشک و دانه‌ریز).
  • سبزیجات، صیفی‌جات، گیاهان گلخانه‌ای و قارچ‌های خوراکی.
  • گیاهان خودرو (برداشت از طبیعت).
  • گیاهان دارویی (با رعایت الزامات وزارت بهداشت) می باشند.

۳. مراجع (References)

• • استاندارد ملی ایران INSO 11000 (محصولات ارگانیک).
  • استاندارد NOP (National Organic Program – USA).
  • دستورالعمل‌های ارزیابی انطباق سازمان تأیید صلاحیت (NACI).
  • ISO/IEC 17020 / ISO/IEC 17065 /

۴. تعاریف (Definitions)

• • دوره گذار (Transition Period): مدت زمان لازم از اولین استفاده از روش‌های ارگانیک تا زمانی که محصول اجازه درج برچسب ارگانیک را داشته باشد.
  • گیاه خودرو (Wild Collection): گیاهانی که از اکوسیستم‌های طبیعی بدون کشت مصنوعی برداشت می‌شوند.
  • نوار حائل (Buffer Zone): منطقه فاصله‌گذاری شده برای جلوگیری از نفوذ آلاینده‌های شیمیایی از زمین‌های مجاور.

۵. مسئولیت‌ها (Responsibilities)

• • مدیر فنی/ارگانیک: تأیید نهایی طرح مدیریت مزرعه و صلاحیت ممیزان.
  • ممیز ارگانیک (Auditor): اجرای عملیات ممیزی در محل، بررسی سوابق و نمونه‌برداری.

۶. فرآیند اجرایی (Detailed Procedure)

۶-۱. مرحله پیش از ممیزی (Pre-Audit)

1. 1. بررسی درخواست: تحلیل درخواست مشتری و تعیین نوع محصول (زراعی، باغی یا خودرو).
   2. بررسی سوابق زمین: بررسی تاریخچه کاربری زمین در ۳ سال گذشته. اگر استفاده از سموم ممنوعه یا کودهای شیمیایی مشکوک باشد، ممیزی به تعلیق در می‌آید.
   3. ارزیابی مدارک دارویی: در صورتی که محصول با برچسب «دارویی» درخواست شده، ممیز باید حتماً مجوز سازمان غذا و دارو یا وزارت بهداشت را در پرونده موجود داشته باشد.

• • فرم درخواست ارزیابی
  • فرم برنامه ارزیابی ارگانیک

۶-۲. مرحله ممیزی میدانی (On-site Audit)

الف) مدیریت زمین و خاک (Soil Management)

• • بررسی دوره گذار: ممیز باید اطمینان حاصل کند که طبق استاندارد NOP و INSO، زمان کافی برای خروج سموم از خاک سپری شده است.
  • بررسی نهاده‌ها: چک کردن فاکتورهای خرید کود و سم. هرگونه نهاده باید با لیست مواد مجاز (Annex) تطبیق داده شود.
  • کنترل بذر: تأیید اینکه بذرها فاقد اصلاح ژنتیکی (Non-GMO) بوده و در صورت استفاده از بذرهای تیمار شده، پروتکل استفاده از تیمار ارگانیک بررسی شود.

ب) کنترل آلودگی و حاشیه (Contamination Control)

• • بازرسی نوار حائل (Buffer Zone): ممیز باید فیزیکی فاصله بین مزرعه ارگانیک و مزرعه مجاور را بررسی کند. اگر فاصله کمتر از حد مجاز باشد، باید اقدام اصلاحی (مانند ایجاد مانع فیزیکی) الزامی شود.
  • مدیریت تجهیزات: در صورتی که یک دستگاه (مثلاً تراکتور) هم برای مزرعه ارگانیک و هم غیرارگانیک استفاده می‌شود، ممیز باید “سند پاکسازی” (Cleaning Log) را قبل از ورود به زمین ارگانیک بررسی کند.

ج) بررسی محصولات خاص (Specific Categories)

• • گیاهان خودرو (Wild Collection):
  • ارزیابی «طرح برداشت پایدار» (Sustainable Harvesting Plan).
  • بررسی اینکه برداشت باعث تخریب تنوع زیستی یا ریشه‌کن شدن گونه نشود.
  • بررسی فاصله از جاده‌ها و مناطق صنعتی جهت عدم ورود آلودگی اتمسفری.
  • گیاهان گلخانه‌ای و قارچ:
  • بررسی محیط کشت (Substrate)؛ تأیید اینکه محیط کشت فاقد مواد شیمیایی ممنوعه است.
  • بررسی کیفیت آب مورد استفاده در سیستم‌های آبیاری و کنترل رطوبت.

۶-۳. مرحله پس از ممیزی و تصمیم‌گیری (Post-Audit)

1. 1. تحلیل ریسک عدم انطباق:

• • عدم انطباق بحرانی (Major): استفاده از سموم ممنوعه، بذر GMO، یا عدم وجود نوار حائل کافی
    ←\leftarrow

    ← رد صلاحیت فوری.

  • عدم انطباق جزئی (Minor): نقص در ثبت دقیق تاریخ‌های کوددهی یا نقص در بایگانی فاکتورها
    ←\leftarrow

    ← صدور فرصت اصلاحی.

2. 2. گزارش نهایی: تدوین گزارش شامل نتایج آزمایشگاه (در صورت نیاز به آزمون باقی‌مانده سموم) و صدور گواهینامه.

۷. مدیریت ریسک (Risk Management)

ریسک شناسایی شده	سطح ریسک	اقدام کنترلی (Mitigation)
سرایت سم از زمین همجوار	بالا	الزام به ایجاد نوار حائل یا دیواره‌های گیاهی
استفاده از بذر تراریخته (GMO)	بسیار بالا	بررسی دقیق گواهی منشأ بذر و آزمون‌های DNA (در صورت شک)
آلودگی آب آبیاری	متوسط	تست دوره‌ای کیفیت آب و بررسی منابع آب

۸. پیوست‌ها و فرم‌ها (Appendices)

• • پیوست ۱: چک‌لیست ارزیابی مزارع و باغات ارگانیک شرکت پایش سلامت آسیا (PSA)
  • CAB-FR-OIF000
  • پیوست ۲: فرم اطلاعات عمومی و مشخصات مزرعه ارگانیک مزارع
  • CAB-FR-GOI-000
  • پیوست ۳: لیست مواد مجاز (بر اساس استاندارد ملی).
  • پیوست 4:فرم سوابق زمین و دوره گذارارگانیک مزارع
  • CAB-FR-HLCO000
  •  پیوست 5:فرم مدیریت خاک و حاصلخیزی ارگانیک مزارع
  • CAB-FR-SFMO000
  • پیوست 6:فرم مدیریت منابع آب و آبیاری ارگانیک مزارع
  • CAB-FR-WMO000
  • پیوست 7:فرم بذر، نشاء و مواد تکثیری ارگانیک مزارع
  • CAB-FR-SEMO000
  • پیوست8:فرم مدیریت نهاده‌های کشاورزی ارگانیک مزارع
  • CAB-FR-MAIO000
  • پیوست 9:فرم مدیریت آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز ارگانیک مزارع
  • CAB-FR-PDWMO000
  • پیوست 10:فرم عملیات پس از برداشت، حمل و نگهداری ارگانیک مزارع
  • CAB-FR-HTSO000
  • پیوست 11:فرم قابلیت ردیابی و تراز جرمی ارگانیک مزارع
  • CAB-FR-TMBO000
  • پیوست 12:فرم مدیریت سیستم، آموزش و بهبود مستمر مزارع
  • CAB-FR-MSIO000
  • پیوست 13:فرم حفاظت محیط زیست، تنوع زیستی و پایداری مزارع
  • CAB-FR-EBSO000
  • پیوست 14:راهنمای ممیزی محصولات ارگانیک (Organic Inspection Guide)
  • CAB-GD-ORG-000