شرکت پایش سلامت آسیا

پیوست فنی احراز دوره گذار محصولات زراعی

کد پیشنهادی: PSA-ANN-ORG-CON-AGR-01
عنوان: پیوست تخصصی احراز طی شدن دوره گذار محصولات زراعی
مرتبط با: QMS-PRO-ORG-CON-001 – روش اجرایی عمومی احراز طی شدن کامل دوره گذار
ویرایش: 01
تاریخ اجرا: ……………
تهیه‌کننده: مدیر فنی گواهی محصول
بازنگری‌کننده: مدیر تضمین کیفیت
تصویب‌کننده: مدیرعامل

1. هدف

هدف این پیوست، تعیین معیارها و روش‌های تخصصی شرکت پایش سلامت آسیا برای احراز شروع، استمرار و تکمیل دوره تبدیل یا گذار اراضی و محصولات زراعی به تولید ارگانیک است.

این پیوست باید همراه با روش اجرایی عمومی احراز دوره گذار، طرح ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک سازمان ملی استاندارد ایران و استاندارد ملی ایران شماره 11000 اجرا شود.

2. دامنه کاربرد

این پیوست برای تولیدات زراعی خاک‌پایه، از جمله گروه‌های زیر کاربرد دارد:

غلات؛
حبوبات؛
دانه‌های روغنی؛
محصولات علوفه‌ای؛
سبزی‌های برگی؛
سبزی‌های میوه‌ای؛
سبزی‌های پیازی، غده‌ای و ریشه‌ای؛
صیفی‌جات؛
گیاهان دارویی زراعی؛
گیاهان صنعتی؛
محصولات بذری؛
سایر محصولات یک‌ساله و دوساله زراعی.

کشت‌هایی که ریشه گیاه در تماس با خاک نیست، از جمله کشت هیدروپونیک، در دامنه تولید گیاهی ارگانیک موضوع INSO 11000 قابل پذیرش نیست.

این پیوست برای محصولات باغی و چندساله، برداشت گیاهان خودرو، قارچ، دام، زنبورعسل و آبزیان کاربرد ندارد و برای آنها باید پیوست‌های جداگانه تدوین شود.

3. مراجع

3-1 مراجع اصلی و الزام‌آور ملی

استاندارد ملی ایران INSO 11000:2025، تجدیدنظر سوم؛
طرح ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک و در حال گذار به ارگانیک سازمان ملی استاندارد ایران؛
استاندارد ملی ایران 5555، کشاورزی ارگانیک ـ واژه‌نامه؛
استانداردهای ملی مرتبط با نمونه‌برداری و بیشینه مانده آلاینده‌ها؛
ISO/IEC 17065؛
ISO/IEC 17020؛
ISO/IEC 17025.

3-2 مراجع بین‌المللی تطبیقی

Codex CXG 32-1999، راهنمای تولید، فرآوری، برچسب‌گذاری و بازاریابی مواد غذایی ارگانیک؛
Regulation (EU) 2018/848 و مقررات اجرایی مرتبط؛
USDA National Organic Program، 7 CFR Part 205؛
IFOAM Norms و IFOAM Standard.

Codex برای محصولات یک‌ساله اجرای اصول ارگانیک را حداقل دو سال پیش از کاشت مقرر می‌کند؛ مقررات اتحادیه اروپا نیز برای گیاهان و محصولات گیاهی یک‌ساله دوره دو سال پیش از کاشت را مبنا قرار می‌دهد. در مقابل، مقررات USDA به‌جای «دو سال پیش از کاشت»، عدم استفاده از مواد ممنوعه طی سه سال پیش از برداشت را الزام می‌کند. (FAOHome)

3-3 قاعده تقدم

برای صدور گواهینامه و نشان ملی ارگانیک ایران، معیارهای INSO 11000 و طرح سازمان ملی استاندارد، الزام‌آور و مقدم‌اند. مراجع بین‌المللی برای تقویت روش ارزیابی، مقایسه الزامات و گواهی‌های صادراتی استفاده می‌شوند.

در صورت درخواست گواهی برای بازار خارجی، PSA باید الزامات خاص کشور یا طرح مقصد را نیز جداگانه در برنامه ارزیابی وارد کند. رعایت دوره گذار ملی به‌تنهایی لزوماً برای پذیرش محصول در همه بازارهای خارجی کافی نیست؛ برای نمونه، USDA دوره سه‌ساله عدم مصرف مواد ممنوعه پیش از برداشت را مطالبه می‌کند. (eCFR)

4. اصطلاحات اختصاصی

4-1 محصول زراعی

محصول گیاهی تولیدشده در خاک و حاصل از چرخه کشت مشخص که معمولاً در یک یا چند فصل زراعی کاشته، داشت و برداشت می‌شود.

4-2 قطعه زراعی

محدوده مشخص و قابل شناسایی زمین دارای مرز، مساحت، مختصات، سابقه مدیریت و کد یکتا که تحت یک وضعیت تولید معین قرار دارد.

4-3 تاریخ کاشت مبنا

تاریخ کاشت محصولی که متقاضی درخواست دارد محصول حاصل از آن به‌عنوان ارگانیک گواهی شود.

4-4 تاریخ شروع دوره گذار قطعه

تاریخی که PSA بر اساس روش اجرایی عمومی احراز می‌کند مدیریت منطبق با الزامات ارگانیک در قطعه آغاز شده است.

4-5 ماده ممنوعه

هر نوع کود، آفت‌کش، بذر یا ماده تکثیری تراریخته، تنظیم‌کننده رشد، ماده تیمارکننده یا نهاده‌ای که مصرف آن بر اساس INSO 11000 و مقررات مربوط مجاز نیست.

4-6 نوار مرزی یا حائل

محدوده‌ای در حاشیه قطعه ارگانیک یا در حال گذار که برای پیشگیری یا کاهش آلودگی ناشی از واحدهای مجاور، رانش سم، رواناب یا تماس با مواد غیرمجاز تعیین می‌شود.

4-7 تولید موازی

تولید هم‌زمان محصولات مشابه یا غیرقابل تشخیص در وضعیت‌های ارگانیک، در حال گذار یا غیرارگانیک تحت مدیریت یک عامل.

5. معیار زمانی دوره گذار

5-1 دوره پایه ملی

برای محصولات زراعی، اصول و الزامات تولید ارگانیک باید حداقل دو سال پیش از کاشت محصولی که قرار است به‌عنوان محصول ارگانیک برداشت و گواهی شود، در قطعه اجرا شده باشد. این معیار با INSO 11000 و Codex هماهنگ است. (FAOHome)

بنابراین:

تاریخ کاشت محصول مورد تقاضا باید مساوی یا مؤخر از تاریخ تکمیل دو سال کامل دوره گذار قطعه باشد.

مثال

اگر تاریخ پذیرفته‌شده شروع دوره گذار یک قطعه 15 مهر 1404 باشد، محصولی که تاریخ کاشت آن پیش از 15 مهر 1406 است، نمی‌تواند به‌عنوان محصول ارگانیک گواهی شود؛ حتی اگر برداشت آن پس از این تاریخ انجام گیرد.

5-2 محصول در حال گذار

استفاده از عبارت «در حال گذار به ارگانیک» فقط پس از سپری‌شدن حداقل 12 ماه از اجرای روش‌های تولید ارگانیک و با رعایت ضوابط نشانه‌گذاری مجاز است.

محصول در حال گذار:

نباید دارای نشان ملی ارگانیک باشد؛
باید مرحله یا سال دوره گذار آن مشخص باشد؛
نباید با محصول ارگانیک اشتباه گرفته شود؛
باید تحت بازرسی و کنترل PSA باشد.

5-3 معیار صادرات به ایالات متحده

در صورت درخواست انطباق با USDA NOP، هر قطعه باید علاوه بر معیارهای ملی، فاقد کاربرد مواد ممنوعه در مدت سه سال بلافاصله پیش از برداشت محصول ارگانیک باشد و دارای مرزها و نوارهای حائل مشخص برای جلوگیری از تماس با مواد ممنوعه باشد. (eCFR)

5-4 مدت طولانی‌تر

چنانچه چند معیار هم‌زمان اعمال شود، مدت یا شرط سخت‌گیرانه‌تر باید مبنای تصمیم قرار گیرد؛ مگر آنکه طرح مقصد ترتیب دیگری مقرر کرده باشد.

6. تشکیل پرونده قطعه زراعی

برای هر قطعه باید یک پرونده مستقل یا یک رکورد مستقل در پرونده مزرعه ایجاد شود.

6-1 اطلاعات شناسایی

پرونده هر قطعه باید حداقل شامل موارد زیر باشد:

کد یکتای قطعه؛
نام مزرعه و عامل؛
استان، شهرستان، بخش و روستا؛
مختصات جغرافیایی؛
مساحت دقیق؛
نقشه قطعه؛
مرزها و همسایگان؛
منبع آب؛
نوع مالکیت یا بهره‌برداری؛
وضعیت قطعه: غیرارگانیک، گذار یا ارگانیک؛
تاریخ شروع دوره؛
تاریخ پیش‌بینی‌شده تکمیل دوره؛
محصولات کشت‌شده در حداقل سه سال گذشته.

6-2 نقشه مزرعه

نقشه باید حداقل موارد زیر را نشان دهد:

شماره و مرز هر قطعه؛
مساحت قطعات؛
قطعات ارگانیک، در حال گذار و غیرارگانیک؛
انبار نهاده‌ها؛
انبار محصول؛
محل شست‌وشو و تجهیزات؛
منابع آب و مسیر آبیاری؛
جاده‌ها؛
کانال‌ها و مسیر رواناب؛
نوارهای مرزی؛
مزارع مجاور؛
محل نگهداری مواد ممنوعه، در صورت وجود؛
محل اختلاط یا تفکیک محصولات.

7. شواهد لازم برای تعیین تاریخ شروع

7-1 شواهد پایه

تاریخ شروع پیشنهادی باید حداقل با مجموعه‌ای از شواهد زیر پشتیبانی شود:

دفتر عملیات مزرعه؛
فاکتور خرید نهاده‌ها؛
موجودی انبار و دفاتر مصرف؛
سوابق کشت و برداشت؛
اظهارنامه آخرین مصرف مواد غیرمجاز؛
قرارداد تولید یا بهره‌برداری؛
گزارش‌های کارشناسی جهاد کشاورزی؛
گواهی یا گزارش نهاد قبلی؛
تصاویر ماهواره‌ای یا هوایی، در صورت نیاز؛
مصاحبه با کارگران یا بهره‌برداران؛
نتایج آزمون خاک، آب یا محصول؛
سوابق فروش و تحویل محصول.

7-2 تاریخ آخرین استفاده از ماده ممنوعه

برای هر قطعه باید موارد زیر ثبت شود:

موضوع	اطلاعات لازم
نام ماده	نام تجاری و ماده مؤثره
نوع ماده	کود، سم، علف‌کش، بذر تیمارشده و غیره
تاریخ مصرف	روز، ماه و سال
مقدار مصرف	مقدار و واحد
سطح مصرف	کل قطعه یا بخش مشخص
دلیل مصرف	آفت، بیماری، تغذیه یا سایر
شخص مسئول	نام و سمت
مدرک	فاکتور، دفتر مزرعه یا سایر شواهد

در صورت فقدان تاریخ دقیق، PSA نباید تاریخ پیشنهادی متقاضی را بدون شواهد کافی بپذیرد.

7-3 کفایت شواهد

شواهد باید:

پیوسته باشند؛
قطعه موردنظر را مشخص کنند؛
با ظرفیت و عملیات مزرعه سازگار باشند؛
قابل تصدیق باشند؛
تناقض مهم نداشته باشند.

اظهارنامه متقاضی به‌تنهایی برای پذیرش سابقه گذشته کافی نیست.

8. برنامه مدیریت ارگانیک قطعه

متقاضی باید برای هر مزرعه یا مجموعه قطعات دارای مدیریت یکسان، برنامه مدیریت ارگانیک تهیه و اجرا کند. استفاده از برنامه مکتوب سیستم تولید ارگانیک در USDA NOP نیز یک الزام پایه است. (eCFR)

این برنامه باید حداقل شامل موارد زیر باشد:

8-1 برنامه تناوب کشت

تناوب باید متناسب با شرایط اقلیمی و محصول طراحی شده و دربرگیرنده اهداف زیر باشد:

حفظ یا بهبود حاصلخیزی خاک؛
استفاده از حبوبات و گیاهان تثبیت‌کننده نیتروژن؛
کنترل آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز؛
کاهش فرسایش؛
جلوگیری از کشت مداوم یک محصول؛
افزایش تنوع زیستی.

8-2 برنامه مدیریت خاک

برنامه باید شامل موارد زیر باشد:

مدیریت مواد آلی؛
کود سبز؛
کمپوست و کود حیوانی مجاز؛
عملیات جلوگیری از فرسایش؛
مدیریت شوری و فشردگی خاک؛
حفظ فعالیت زیستی خاک؛
روش تأیید نهاده‌های مصرفی.

استفاده از کودهای معدنی نیتروژن‌دار مصنوعی مجاز نیست و مواد خارج از فهرست‌های مجاز نباید استفاده شوند.

8-3 برنامه مدیریت آفات و علف‌های هرز

ترتیب اولویت اقدامات باید به شرح زیر باشد:

پیشگیری؛
انتخاب رقم مناسب و مقاوم؛
تناوب کشت؛
عملیات مکانیکی و فیزیکی؛
مدیریت زیستگاه و دشمنان طبیعی؛
کنترل زیستی؛
استفاده محدود از مواد مجاز، فقط در صورت ناکافی بودن روش‌های پیشین.

مصرف هر ماده باید پیش از استفاده از نظر انطباق با پیوست مواد مجاز INSO 11000 کنترل و ثبت شود.

8-4 برنامه بذر و مواد تکثیری

عامل باید:

در اولویت از بذر یا ماده تکثیری ارگانیک استفاده کند؛
عدم دسترسی به بذر ارگانیک را مستند کند؛
در صورت مجاز بودن استثنا، ابتدا بذر تیمارنشده را انتخاب کند؛
از بذر و مواد تکثیری GMO استفاده نکند؛
سوابق خرید، رقم، مقدار، وضعیت و تیمار بذر را نگهداری کند.

9. بازرسی تخصصی دوره گذار

9-1 بررسی هویت و مرز قطعه

بازرس باید:

کد و مختصات قطعه را تأیید کند؛
مساحت اعلام‌شده را با نقشه و وضعیت واقعی مقایسه کند؛
نوع کشت و مرحله رشد را ثبت کند؛
مرز قطعه را مشاهده کند؛
همسایگان و کاربری اراضی مجاور را تعیین کند.

9-2 بررسی انبار نهاده‌ها

بازرس باید موارد زیر را بررسی کند:

موجودی سموم و کودها؛
مواد فاقد برچسب؛
ظروف خالی نهاده‌ها؛
بذرهای تیمارشده؛
مواد ممنوعه مربوط به تولید غیرارگانیک؛
نحوه تفکیک انبارها؛
انطباق موجودی با دفاتر خرید و مصرف.

وجود ماده ممنوعه در واحد، بدون اثبات مصرف، به‌خودی‌خود لزوماً موجب شروع مجدد دوره نیست؛ اما باید به‌عنوان ریسک بالا ارزیابی و کنترل دسترسی، تفکیک و سوابق آن بررسی شود.

9-3 مشاهده عملیات مزرعه

حسب زمان بازرسی، موارد زیر باید مشاهده یا از طریق سوابق تصدیق شود:

آماده‌سازی زمین؛
کاشت؛
کوددهی؛
آبیاری؛
کنترل آفات؛
وجین؛
برداشت؛
حمل محصول؛
پاک‌سازی تجهیزات؛
تفکیک محصول.

9-4 مصاحبه

مصاحبه باید حسب ریسک با افراد زیر انجام شود:

مالک یا مدیر مزرعه؛
مسئول فنی؛
کارگران؛
مسئول خرید نهاده؛
راننده یا اپراتور ماشین‌آلات؛
انباردار.

بازرس باید پاسخ‌ها را با اسناد و مشاهدات تطبیق دهد.

10. نوار مرزی و پیشگیری از آلودگی

10-1 الزام تعیین نوار مرزی

اگر قطعه در معرض تماس با مواد ممنوعه از زمین‌های مجاور، جاده، کانال آب یا سایر منابع باشد، عامل باید نوار مرزی یا اقدام کنترلی مناسب تعیین کند.

INSO 11000 تعیین نوار مرزی را مبتنی بر ارزیابی ریسک می‌داند. Codex نیز بر جداسازی و اقدامات پیشگیرانه در واحدهای تولیدی تأکید دارد، و USDA وجود مرزهای مشخص و نوارهای حائل برای جلوگیری از تماس با مواد ممنوعه را الزام می‌کند. (eCFR)

10-2 عوامل تعیین عرض و نوع نوار مرزی

عرض ثابت و یکسان برای همه مزارع تعیین نمی‌شود. عوامل زیر باید بررسی شوند:

نوع و شدت سم‌پاشی همسایه؛
تجهیزات سم‌پاشی؛
جهت و سرعت باد غالب؛
فاصله منبع آلودگی؛
شیب زمین؛
رواناب؛
نوع محصول و ارتفاع آن؛
پوشش گیاهی؛
وجود جاده، کانال یا دیوار؛
زمان سم‌پاشی نسبت به دوره رشد یا برداشت؛
سوابق آلودگی قبلی.

10-3 اقدامات قابل قبول

حسب ریسک می‌توان از یک یا چند اقدام زیر استفاده کرد:

زمین آیش؛
جاده یا کانال؛
پرچین و بادشکن؛
کشت محصول حائل؛
افزایش فاصله؛
زهکش یا انحراف رواناب؛
توافق با بهره‌بردار مجاور؛
تغییر زمان عملیات؛
نمونه‌برداری هدفمند.

10-4 وضعیت محصول نوار مرزی

محصول برداشت‌شده از نوار مرزی باید:

جداگانه شناسایی شود؛
در مقدار تولید ارگانیک منظور نشود؛
جداگانه برداشت، حمل و انبار شود؛
به‌عنوان غیرارگانیک یا مطابق تصمیم PSA عرضه شود.

11. تولید موازی و تبدیل مرحله‌ای

11-1 پذیرش مشروط

تبدیل تدریجی قطعات یا تولید موازی فقط زمانی قابل پذیرش است که جداسازی مؤثر و ردیابی کامل برقرار باشد.

11-2 کنترل‌های الزامی

کدگذاری مستقل قطعات؛
نقشه روشن وضعیت قطعات؛
تفکیک بذر و نهاده‌ها؛
ثبت جداگانه عملیات؛
پاک‌سازی ماشین‌آلات؛
تفکیک برداشت؛
تفکیک ظروف، حمل و انبار؛
برچسب وضعیت هر بهر؛
موازنه مقداری جداگانه؛
بازرسی اضافی یا سرزده حسب ریسک.

11-3 ارقام غیرقابل تشخیص

در صورت تولید هم‌زمان یک رقم مشابه و غیرقابل تشخیص در وضعیت ارگانیک و غیرارگانیک، پرونده باید پرریسک طبقه‌بندی شود و حداقل اقدامات زیر اعمال گردد:

اعلام زمان برداشت به PSA؛
نظارت اضافی در برداشت؛
ثبت دقیق مقدار هر قطعه؛
تفکیک زمانی عملیات؛
کنترل انبار؛
موازنه جرمی تقویت‌شده؛
نمونه‌برداری در صورت نیاز.

12. تجهیزات و ماشین‌آلات مشترک

در استفاده مشترک از ادوات، کمباین، بذرکار، سم‌پاش، تریلر یا تجهیزات:

روش پاک‌سازی باید مکتوب باشد؛
پاک‌سازی پیش از ورود به قطعه ارگانیک یا در حال گذار انجام شود؛
مسئول و زمان پاک‌سازی ثبت شود؛
از باقی‌ماندن بذر، محصول، سم یا کود قبلی جلوگیری شود؛
در صورت عدم امکان پاک‌سازی کامل، تجهیزات نباید استفاده شوند؛
حسب ریسک، بخش ابتدایی برداشت یا محصول عبوری باید از وضعیت ارگانیک خارج شود.

13. ردیابی و موازنه مقداری

13-1 ردیابی

برای هر قطعه باید ارتباط بین موارد زیر برقرار باشد:

قطعه ← بذر ← عملیات ← نهاده‌ها ← تاریخ کاشت ← برداشت ← بهر ← انبار ← فروش

13-2 برآورد عملکرد

پیش از برداشت یا در زمان بازرسی، عملکرد مورد انتظار باید بر اساس موارد زیر برآورد شود:

مساحت قطعه؛
نوع و رقم محصول؛
وضعیت رشد؛
عملکرد سال‌های گذشته؛
عملکرد متعارف منطقه؛
شرایط اقلیمی؛
خسارت آفات یا خشکسالی.

13-3 موازنه مقداری

رابطه زیر باید برای هر محصول قابل بررسی باشد:

موجودی ابتدای دوره + تولید/خرید = فروش + مصرف داخلی + ضایعات + موجودی پایان دوره

هر اختلاف معنادار باید بررسی و مستند شود. گواهی‌کردن تولید ارگانیک در INSO 11000 شامل بررسی تعادل تولید و بهره‌وری منابع و قابلیت ردیابی است.

14. ارزیابی ریسک تخصصی

ریسک دوره گذار محصولات زراعی باید حداقل بر اساس عوامل زیر تعیین شود:

عامل	نمونه ریسک بالا
سابقه زمین	مصرف مکرر علف‌کش یا سم پایدار
سوابق	نبود اسناد دو یا سه سال گذشته
همسایگی	سم‌پاشی هوایی یا مکانیزه مجاور
آب	کانال مشترک آلوده
تولید موازی	محصول و رقم یکسان
تجهیزات	کمباین مشترک بدون پاک‌سازی
نهاده‌ها	نگهداری مواد ممنوعه در مزرعه
حجم محصول	تولید ادعایی بالاتر از ظرفیت
سابقه عامل	عدم انطباق، تقلب یا شکایت
کاهش دوره	درخواست سابقه‌پذیری گذشته
پراکندگی	قطعات متعدد و دور از یکدیگر

طبقه‌بندی پیشنهادی

ریسک کم: سوابق کامل، بدون تولید موازی و منابع آلودگی محدود؛
ریسک متوسط: سوابق قابل قبول ولی دارای همسایگی، تجهیزات مشترک یا چند قطعه؛
ریسک زیاد: سابقه نامشخص، تولید موازی مشابه، احتمال آلودگی، تناقض یا سابقه تخلف.

سطح ریسک باید بر تعداد و نوع بازدیدها، نمونه‌برداری و دامنه شواهد اثر بگذارد.

15. نمونه‌برداری و آزمون

15-1 موارد الزام یا ضرورت نمونه‌برداری

نمونه‌برداری باید در موارد زیر انجام یا بررسی شود:

الزام طرح ملی و سهم حداقل آزمون متقاضیان؛
درخواست کاهش دوره؛
سابقه نامشخص مصرف سم؛
وجود ماده ممنوعه در واحد؛
رانش سم یا رواناب؛
شکایت یا گزارش تخلف؛
تولید موازی پرریسک؛
تناقض سوابق؛
نتیجه مشکوک بازرسی؛
تصمیم مدیر فنی.

15-2 ماتریس نمونه

حسب هدف و ریسک، نمونه ممکن است شامل موارد زیر باشد:

محصول قابل برداشت؛
برگ یا بافت گیاهی؛
خاک؛
آب آبیاری؛
بذر؛
کود یا نهاده؛
محصول انبارشده.

انتخاب ماتریس باید متناسب با ماده مورد ظن، زمان مصرف احتمالی و هدف ارزیابی باشد.

15-3 آزمون‌ها

آزمون‌های قابل کاربرد عبارت‌اند از:

باقیمانده آفت‌کش‌ها؛
فلزات سنگین؛
نیترات؛
GMO حسب نوع محصول و ریسک؛
سایر آلاینده‌های مقرر در طرح.

آزمون باید توسط آزمایشگاه دارای صلاحیت معتبر ISO/IEC 17025 در دامنه مربوط انجام شود.

15-4 تفسیر نتایج

نتیجه آزمون باید همراه با موارد زیر تفسیر شود:

عدم قطعیت اندازه‌گیری؛
روش آزمون و حد گزارش‌دهی؛
احتمال آلودگی محیطی؛
سوابق مصرف؛
نوع ماده و ماندگاری آن؛
احتمال رانش یا آلودگی متقاطع؛
شواهد بازرسی.

نتیجه «عدم شناسایی» به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که طی کل دوره گذار هیچ ماده ممنوعه‌ای مصرف نشده است.

16. کاهش دوره گذار محصولات زراعی

16-1 اصل کلی

کاهش دوره، حق متقاضی نیست و فقط در حدود مجاز استاندارد ملی و طرح و پس از تأیید فنی قابل پذیرش است.

طبق INSO 11000، نهاد گواهی‌کننده می‌تواند با توجه به شرایط خاص، از جمله عدم کشت زمین برای مدت معین، دوره را کاهش یا افزایش دهد؛ با این حال دوره کاهش‌یافته نباید کمتر از 12 ماه باشد.

16-2 شواهد لازم

برای بررسی کاهش دوره، متقاضی باید حداقل موارد زیر را ارائه کند:

درخواست رسمی؛
تاریخچه کاربری زمین؛
سوابق حداقل سه سال گذشته؛
تأییدیه مرجع قانونی یا محلی، در صورت دسترسی؛
تصاویر ماهواره‌ای یا شواهد آیش؛
دفاتر خرید و مصرف نهاده؛
گزارش بازرسی کامل؛
ارزیابی ریسک؛
حداقل یک سری نتیجه آزمون مرتبط؛
اطلاعات همسایگی و منابع آب.

16-3 ارزیابی عطف‌به‌ماسبق برای بازار اتحادیه اروپا

در صورت درخواست انطباق با مقررات اتحادیه اروپا، شناسایی گذشته یک دوره به‌عنوان بخشی از دوره گذار باید مطابق مقررات اجرایی اتحادیه و با مستندات رسمی مربوط به قطعات، عدم استفاده از مواد غیرمجاز و کنترل مؤثر انجام شود. مقررات اتحادیه، اسناد لازم برای شناسایی عطف‌به‌ماسبق دوره‌ها را در قواعد اجرایی مرتبط پیش‌بینی کرده است. (Eur-Lex)

PSA نباید صرفاً بر اساس نتیجه آزمون، سابقه گذشته را به‌عنوان دوره گذار بپذیرد.

17. افزایش یا شروع مجدد دوره

17-1 موارد افزایش دوره

سابقه زمین نامشخص؛
استفاده قبلی از مواد با ماندگاری بالا؛
آلودگی خاک یا آب؛
شواهد ناکافی؛
همسایگی پرخطر؛
تکرار آلودگی ناخواسته؛
ناتوانی در تفکیک.

17-2 موارد شروع مجدد

مصرف ماده ممنوعه در قطعه؛
استفاده از بذر یا نهاده غیرمجاز با اثر مؤثر بر انطباق؛
تغییر قطعه از ارگانیک به غیرارگانیک؛
اختلاط یا جایگزینی عمدی؛
جعل سوابق؛
پنهان‌کردن عملیات؛
عدم امکان تعیین تاریخ واقعی تخلف.

شروع مجدد باید حسب مورد برای کل قطعه یا بخش مشخصی از آن اعمال شود.

18. معیار تصمیم‌گیری

18-1 پذیرش شروع دوره

شروع دوره پذیرفته می‌شود اگر:

قطعه دقیقاً شناسایی شده باشد؛
تاریخ شروع با شواهد کافی پشتیبانی شود؛
تاریخ آخرین مصرف مواد غیرمجاز مشخص باشد؛
برنامه مدیریت ارگانیک اجرا شده باشد؛
سوابق قابل ردیابی وجود داشته باشد.

18-2 پذیرش وضعیت «در حال گذار»

وضعیت در حال گذار پذیرفته می‌شود اگر:

حداقل 12 ماه از شروع پذیرفته‌شده گذشته باشد؛
الزامات ارگانیک طی دوره رعایت شده باشد؛
عدم انطباق عمده باز وجود نداشته باشد؛
ردیابی و تفکیک برقرار باشد؛
برچسب‌گذاری مطابق ضوابط باشد.

18-3 تکمیل دوره و پذیرش وضعیت ارگانیک

قطعه زراعی زمانی واجد شرایط ارگانیک است که:

حداقل دو سال کامل مدیریت ارگانیک پیش از کاشت محصول مورد تقاضا سپری شده باشد؛
تاریخ شروع و استمرار دوره احراز شده باشد؛
مواد ممنوعه استفاده نشده باشد؛
برنامه مدیریت خاک، تناوب و کنترل آفات اجرا شده باشد؛
نوار مرزی و ریسک آلودگی کنترل شده باشد؛
بذر و نهاده‌ها قابل قبول باشند؛
تولید موازی و تجهیزات مشترک کنترل شده باشند؛
ردیابی و موازنه مقداری تأیید شود؛
نتایج آزمون در صورت انجام قابل قبول باشد؛
عدم انطباق عمده رفع شده باشد؛
بازنگری مستقل مثبت باشد؛
مرجع تصمیم‌گیری رأی مثبت صادر کند.

18-4 عدم پذیرش

در موارد زیر وضعیت ارگانیک تأیید نمی‌شود:

کامل نشدن مدت؛
کاشت محصول پیش از پایان دوره؛
شواهد ناکافی؛
مصرف ماده ممنوعه؛
ردیابی ناقص؛
اختلاط؛
تولید بیش از ظرفیت قابل توجیه؛
آلودگی مؤثر؛
عدم انطباق عمده باز؛
اطلاعات نادرست.

19. طبقه‌بندی وضعیت قطعات

کد	وضعیت
A0	غیرارگانیک؛ دوره رسمی آغاز نشده
A1	سال اول گذار؛ فاقد اجازه ادعای در حال گذار
A2	در حال گذار؛ حداقل 12 ماه طی شده
A3	دوره زمانی تکمیل، ولی محصول کاشته‌شده پیش از تکمیل دوره
A4	واجد شرایط تولید محصول ارگانیک
AH	تعلیق وضعیت تا دریافت شواهد
AE	دوره افزایش‌یافته
AR	شروع مجدد دوره
AX	خارج‌شده از طرح

کد A3 اهمیت ویژه دارد: ممکن است دو سال تقویمی کامل شده باشد، ولی محصول قبل از تکمیل دو سال کاشته شده باشد؛ در این حالت محصول همان کشت ارگانیک محسوب نمی‌شود.

20. گزارش تخصصی بازرس

گزارش باید حداقل شامل موارد زیر باشد:

مشخصات مزرعه و قطعات؛
نقشه و مختصات؛
سابقه هر قطعه؛
تاریخ شروع پیشنهادی و تأییدشده؛
تاریخ آخرین مصرف مواد ممنوعه؛
محصول و تاریخ کاشت؛
تناوب کشت؛
نهاده‌ها و بذر؛
شرایط خاک و آب؛
نوار مرزی؛
مزارع مجاور؛
تولید موازی؛
تجهیزات مشترک؛
ردیابی و موازنه؛
نتایج نمونه‌برداری؛
عدم انطباق‌ها؛
وضعیت پیشنهادی هر قطعه؛
تاریخ احتمالی مجاز برای نخستین کاشت ارگانیک.

21. سوابق اختصاصی

کد پیشنهادی	عنوان فرم
PSA-F-ORG-AGR-01	شناسنامه مزرعه زراعی
PSA-F-ORG-AGR-02	شناسنامه و سابقه قطعه
PSA-F-ORG-AGR-03	نقشه وضعیت قطعات
PSA-F-ORG-AGR-04	جدول تاریخ شروع و پایان دوره
PSA-F-ORG-AGR-05	سابقه مصرف کود، سم و نهاده
PSA-F-ORG-AGR-06	برنامه تناوب کشت
PSA-F-ORG-AGR-07	برنامه مدیریت خاک
PSA-F-ORG-AGR-08	فرم کنترل بذر و مواد تکثیری
PSA-F-ORG-AGR-09	ارزیابی نوار مرزی
PSA-F-ORG-AGR-10	کنترل تولید موازی
PSA-F-ORG-AGR-11	فرم پاک‌سازی تجهیزات
PSA-F-ORG-AGR-12	برآورد عملکرد و موازنه محصول
PSA-F-ORG-AGR-13	چک‌لیست بازرسی دوره گذار زراعی
PSA-F-ORG-AGR-14	گزارش نمونه‌برداری
PSA-F-ORG-AGR-15	ماتریس وضعیت قطعات
PSA-F-ORG-AGR-16	گزارش توصیه فنی بازرس

22. ماتریس تطبیقی دوره گذار

مرجع	معیار اصلی محصولات یک‌ساله
INSO 11000	حداقل دو سال پیش از کاشت
Codex CXG 32	حداقل دو سال پیش از کاشت
EU 2018/848	حداقل دو سال پیش از کاشت
USDA NOP	عدم استفاده از مواد ممنوعه طی سه سال پیش از برداشت
PSA برای نشان ملی	INSO 11000 و طرح ملی
PSA برای گواهی چندبازاری	اعمال همه معیارهای مربوط و انتخاب شرط سخت‌گیرانه‌تر

Codex و نظام اتحادیه اروپا از نظر دوره پایه محصولات یک‌ساله با معیار INSO 11000 هم‌راستا هستند، اما USDA مبدأ محاسبه متفاوتی دارد و سه سال قبل از برداشت را بررسی می‌کند. (FAOHome)

23. فلوچارت اجرایی

شناسایی مزرعه و قطعات
↓
دریافت سابقه زمین و نهاده‌ها
↓
تعیین تاریخ آخرین استفاده از مواد ممنوعه
↓
تعیین تاریخ شروع پیشنهادی دوره
↓
بازرسی، اعتبارسنجی سوابق و ارزیابی ریسک
↓
تعیین تاریخ شروع پذیرفته‌شده
↓
اجرای برنامه مدیریت ارگانیک
↓
بازرسی سالانه و نظارت بر قطعه
↓
تکمیل حداقل 12 ماه: امکان وضعیت در حال گذار
↓
تکمیل دو سال پیش از تاریخ کاشت
↓
کنترل نهاده، بذر، نوار مرزی، ردیابی و آزمون
↓
بازنگری مستقل
↓
تصمیم درباره واجد شرایط بودن کشت ارگانیک

این پیوست باید صرفاً معیارهای تخصصی محصولات زراعی را تعیین کند و موضوعاتی مانند استقلال بازنگری، تصمیم‌گیری، شکایات، اعتراض، تعلیق گواهی و کنترل عمومی سوابق از روش‌های اجرایی عمومی PSA فراخوانی شوند.