روش اجرایی ارزیابی و درجه‌بندی محصولات کشاورزی (میوه، سبزی، مغزها) بر اساس استانداردهای USDA

شماره مدرک: PSA-QP-FV001
نسخه: 1.0
تاریخ اجرا: ۱۴۰۴/۰۱/۱۵
تدوین: واحد ارزیابی تخصصی کشاورزی
تأیید: نماینده مدیریت شرکت پایش سلامت آسیا

1. هدف

تبیین فرآیند رسمی ارزیابی و درجه‌بندی محصولات کشاورزی مطابق با استانداردهای USDA جهت تضمین کیفیت، تطابق با الزامات صادرات/واردات و صدور گواهی رسمی انطباق.

2. دامنه کاربرد

این روش در خصوص محصولات ذیل کاربرد دارد:

  • میوه‌های تازه و فرآوری‌شده

  • سبزیجات تازه، منجمد یا کنسروی

  • مغزها و دانه‌های روغنی

  • محصولات تخصصی کشاورزی (نظیر آووکادو، کینوآ، خرما و…)

3. مستندات مرجع

  • U.S. Grade Standards for Fruits and Vegetables (AMS / USDA)

  • 7 CFR Part 51 – Agricultural Marketing Service, Standards for Grades

  • دستورالعمل‌های اختصاصی برای هر محصول از سایت ams.usda.gov

4. تعاریف

  • Grade A / Fancy: سطح بالای کیفیت از نظر ظاهر، رنگ، یکنواختی، و حداقل عیوب مجاز.

  • Grade B / Choice: کیفیت قابل قبول با چند نقص جزئی.

  • Grade C / Standard: حداقل الزامات قابل قبول برای مصرف انسانی.

  • Defect: هرگونه تغییر رنگ، لکه، له‌شدگی، کرم‌خوردگی یا سایر آسیب‌هایی که روی کیفیت اثر بگذارد.

5. شرح فرآیند

5.1 نمونه‌برداری

  • نمونه‌برداری طبق دستورالعمل USDA، از هر پارت حمل یا انبار، به‌صورت تصادفی انجام می‌شود.

  • مقدار نمونه باید حداقل 5 کیلوگرم یا طبق درصدی از وزن کل باشد.

5.2 بررسی ظاهری و فیزیکی

  • بررسی رنگ، شکل، اندازه، یکنواختی، وجود آسیب یا آفات

  • اندازه‌گیری وزن واحد، رطوبت (در صورت لزوم) و یکنواختی اندازه

5.3 درجه‌بندی بر اساس جداول رسمی USDA

  • استفاده از فرم درجه‌بندی بر اساس هر محصول خاص (مثلاً انگور، سیب، گردو)

  • ثبت درصد میوه‌های معیوب یا خارج از کلاس

  • مقایسه با حدود مجاز Grade A, B, C

5.4 تعیین درجه نهایی

  • در صورت انطباق با حداقل الزامات Grade A، محصول در کلاس A قرار می‌گیرد.

  • در غیر این‌صورت، به ترتیب در کلاس‌های پایین‌تر طبقه‌بندی خواهد شد.

5.5 ثبت نتایج و صدور گواهی

  • تهیه گزارش ارزیابی رسمی با ذکر محصول، کشور مبدا/مقصد، شماره پارت، کلاس کیفی

  • صدور گواهی انطباق کیفی با مهر رسمی PSA CAS و درج QR برای رهگیری دیجیتال

6. مسئولیت‌ها

نقش مسئولیت
ارزیاب ارشد کشاورزی انجام بازرسی و درجه‌بندی
مدیر فنی بازنگری و تأیید نهایی گزارش‌ها
واحد تضمین کیفیت نظارت بر رعایت الزامات و نگهداری سوابق

7. پیوست‌ها (Forms)

  • PSA-FV-01: فرم ارزیابی انگور تازه

  • PSA-FV-02: فرم درجه‌بندی سیب

  • PSA-FV-03: فرم کنترل کیفیت گردو

  • PSA-FV-04: فرم گواهی تطابق میوه صادراتی

    شناسه فرم: PSA-F-VG01
    نام محصول: انگور تازه
    تاریخ ارزیابی:
    نام ارزیاب:
    مزرعه/تأمین‌کننده:
    موقعیت جغرافیایی:
    گونه (Variety):
    نوع بسته‌بندی:
    شرایط نگهداری:

    شاخص ارزیابی معیار پذیرش درجه عالی (U.S. Fancy) درجه یک (U.S. No.1) درجه دو (U.S. No.2) ملاحظات
    یکنواختی رنگ یکنواخت، بدون نقاط قهوه‌ای ✅ ✅ ❌
    سلامت خوشه‌ها بدون ترک، کپک، له‌شدگی ✅ تا 5٪ آسیب تا 10٪ آسیب
    اندازه دانه متوسط تا بزرگ (حداقل 16mm) ✅ ✅ ❌
    سفتی و تازگی ترد، بدون چروکیدگی ✅ تا 5٪ چروک تا 10٪ چروک
    وجود آفات عاری از آفات زنده و مرده ✅ ✅ ❌
    درصد ریزش دانه کمتر از 2٪ ✅ تا 5٪ تا 10٪

    📄 فرم ارزیابی کیفی و درجه‌بندی سیب تازه (Fresh Apples)

    شناسه فرم: PSA-F-VG02
    نام محصول: سیب
    تاریخ ارزیابی:
    نام ارزیاب:
    مزرعه/تأمین‌کننده:
    گونه (Variety):
    نوع بسته‌بندی:
    شرایط نگهداری:

    شاخص ارزیابی معیار پذیرش درجه ممتاز (U.S. Extra Fancy) درجه عالی (U.S. Fancy) درجه یک (U.S. No.1) ملاحظات
    رنگ روشن، یکنواخت ✅ ✅ ❌
    صاف بودن پوست بدون خراش، لکه، زخم ✅ تا 2٪ نقص سطحی تا 5٪
    سفتی میوه کاملاً سفت ✅ ✅ تا 10٪ نرم‌شدگی
    اندازه یکنواخت (مثلاً > 70mm) ✅ ✅ تا 10٪ ناهمسانی
    آفات و بیماری‌ها بدون لکه، کرم‌خوردگی، کپک ✅ ✅ ❌
    طعم شیرین، بدون مزه‌ی تلخ یا تخمیر ✅ ✅ ✅

    📄 فرم ارزیابی کیفی و درجه‌بندی گردو خشک با پوست (In-Shell Walnuts)

    شناسه فرم: PSA-F-NUT01
    نام محصول: گردوی خشک با پوست
    تاریخ ارزیابی:
    نام ارزیاب:
    تأمین‌کننده:
    منطقه برداشت:
    نوع بسته‌بندی:

    شاخص ارزیابی معیار پذیرش درجه ممتاز (U.S. Fancy) درجه یک (U.S. No.1) درجه دو (U.S. No.2) ملاحظات
    یکنواختی اندازه حداقل 90٪ هم‌سایز ✅ تا 80٪ تا 70٪
    سلامت پوست بدون ترک، کپک، آسیب ✅ ✅ تا 10٪ نقص
    خشکی مغز کاملاً خشک، بی‌روغن ✅ ✅ تا 5٪ روغنی شدن
    رنگ مغز کرمی روشن ✅ کمی تیره قهوه‌ای روشن
    نسبت مغز به پوست حداقل 40٪ ✅ ✅ ✅
    وجود کرم‌خوردگی صفر تا 1٪ تا 3٪

Export Fruit Conformity Certificate Form)

شرکت بازرسی: پایش سلامت آسیا
شماره فرم: PSA-FV-04
نسخه/ویرایش: 1
تاریخ اجرا: [تاریخ درج شود]
صفحه: 1 از 1

بخش 1 – اطلاعات صادرکننده / فرستنده

عنوان اطلاعات
نام شرکت صادرکننده:
کد/شماره ثبت بازرگانی:
آدرس کامل:
کشور مبدأ: ایران
شماره تماس:
ایمیل:

بخش 2 – اطلاعات محموله

عنوان اطلاعات
نوع میوه: ☐ انگور ☐ سیب ☐ انار ☐ سایر: …………
گونه (Variety):
وزن خالص (kg):
تعداد بسته‌ها:
نوع بسته‌بندی: ☐ جعبه مقوایی ☐ پالت پلاستیکی ☐ چوبی ☐ سایر: …………
کشور مقصد:
شماره کانتینر / وسیله نقلیه:
دمای حمل:
تاریخ بارگیری:

بخش 3 – نتایج ارزیابی تطابق

شاخص ارزیابی نتیجه توضیح
مطابقت با استاندارد کیفیت USDA/UNECE ☐ دارد ☐ ندارد
یکنواختی سایز و رنگ میوه‌ها ☐ دارد ☐ ندارد
سلامت ظاهری و عاری از آفات ☐ دارد ☐ ندارد
تطابق نوع بسته‌بندی با الزامات صادرات ☐ دارد ☐ ندارد
تطابق برچسب‌گذاری با کشور مقصد ☐ دارد ☐ ندارد

بخش 4 – نتیجه‌گیری و تأیید نهایی

🔹 نتیجه کلی ارزیابی:
☐ محموله مورد تأیید است و تطابق لازم برای صادرات دارد.
☐ محموله نیازمند اصلاح/بازکاری قبل از صدور مجوز صادرات است.

نام ارزیاب تأییدکننده امضاء تاریخ
دکتر ………………

مهر