شرکت پایش سلامت آسیا

روش اجرایی احراز طی شدن کامل دوره تبدیل یا گذار به ارگانیک

کد مستند: QMS-PRO-ORG-CON-001
ویرایش: 01
تاریخ اجرا: ……………
تعداد صفحات: ……………
تهیه‌کننده: مدیر فنی گواهی محصول
بازنگری‌کننده: مدیر تضمین کیفیت
تصویب‌کننده: مدیرعامل


1. هدف

هدف از این روش اجرایی، تعیین فرآیند عمومی شرکت پایش سلامت آسیا برای:

  • تعیین تاریخ شروع دوره تبدیل یا گذار؛
  • تعیین دامنه و مدت دوره گذار؛
  • جمع‌آوری و اعتبارسنجی شواهد؛
  • بازرسی و ارزیابی استمرار مدیریت ارگانیک؛
  • بررسی درخواست کاهش دوره؛
  • افزایش، تعلیق یا شروع مجدد دوره؛
  • تعیین وضعیت محصول یا واحد؛
  • بازنگری مستقل و اتخاذ تصمیم گواهی؛

برای محصولات ارگانیک و در حال گذار به ارگانیک است.

این روش اجرایی تضمین می‌کند که وضعیت ارگانیک صرفاً بر مبنای سپری شدن زمان یا نتیجه آزمون محصول تعیین نشده و انطباق مستمر فرآیند تولید، آماده‌سازی، نگهداری، حمل‌ونقل و ردیابی نیز احراز شود.


2. دامنه کاربرد

این روش اجرایی برای تمامی متقاضیان و دارندگان گواهینامه در دامنه طرح گواهی ارگانیک PSA کاربرد دارد، از جمله:

  • محصولات زراعی و باغی؛
  • محصولات گیاهی دائمی؛
  • دام و محصولات دامی؛
  • طیور؛
  • زنبورعسل و فرآورده‌های زنبور؛
  • آبزیان پرورشی؛
  • جلبک‌ها؛
  • برداشت از طبیعت؛
  • قارچ خوراکی؛
  • مواد غذایی فرآوری‌شده؛
  • واحدهای دارای تولید مرحله‌ای، موازی یا ترکیبی.

مدت و معیارهای تخصصی دوره گذار هر گروه محصول در دستورالعمل یا پیوست فنی همان گروه تعیین می‌شود.


3. مراجع

  1. استاندارد ملی ایران INSO 11000:2025، تجدیدنظر سوم؛
  2. استاندارد ملی ایران 5555، کشاورزی ارگانیک ـ واژه‌نامه؛
  3. ISO/IEC 17065، الزامات نهادهای گواهی‌کننده محصول، فرآیند و خدمت؛
  4. ISO/IEC 17020، الزامات نهادهای بازرسی؛
  5. ISO/IEC 17025، الزامات آزمایشگاه‌های آزمون؛
  6. طرح ارزیابی انطباق محصولات ارگانیک و در حال گذار به ارگانیک سازمان ملی استاندارد ایران؛
  7. روش اجرایی عمومی صدور گواهینامه محصول PSA؛
  8. دستورالعمل‌های تخصصی دوره گذار هر گروه محصول؛
  9. مقررات مراجع ذی‌صلاح قانونی حسب نوع محصول.

استاندارد INSO 11000 دوره گذار را جزئی از سیستم مدیریت تولید ارگانیک می‌داند و مدت آن را با توجه به نوع محصول یا دام، سابقه زمین، شرایط منطقه‌ای و ویژگی واحد تعیین می‌کند.


4. اصطلاحات و تعاریف

4-1 دوره تبدیل یا گذار

بازه زمانی کنترل‌شده‌ای است که طی آن واحد، زمین، دام، کندو، تأسیسات یا فعالیت تولیدی از مدیریت غیرارگانیک به مدیریت منطبق با الزامات ارگانیک منتقل می‌شود، اما هنوز تمام شرایط لازم برای صدور گواهینامه ارگانیک را کسب نکرده است.

4-2 تاریخ شروع دوره گذار

تاریخی است که PSA بر اساس شواهد عینی احراز می‌کند:

  • واحد به‌طور مشخص تحت نظام کنترل و بازرسی قرار گرفته؛
  • اجرای الزامات تولید ارگانیک آغاز شده؛
  • دامنه واحد و اجزای آن ثبت شده؛
  • تعهد عامل دریافت شده؛
  • تاریخ آخرین کاربرد مواد یا روش‌های غیرمجاز مشخص شده است.

4-3 تاریخ آخرین کاربرد ماده غیرمجاز

آخرین تاریخ مستند استفاده مستقیم یا غیرمستقیم از ماده، نهاده، روش یا عملیات مغایر با الزامات تولید ارگانیک در واحد، قطعه، دام، کندو یا تأسیسات است.

4-4 احراز کامل دوره گذار

نتیجه فرآیند ارزیابی است که نشان می‌دهد:

  1. مدت مقرر در معیار تخصصی سپری شده؛
  2. الزامات ارگانیک در تمام مدت به‌طور مستمر رعایت شده؛
  3. سوابق کافی، معتبر و قابل ردیابی وجود دارد؛
  4. عدم انطباق مؤثر و رفع‌نشده وجود ندارد؛
  5. بازنگری و تصمیم‌گیری مستقل انجام شده است.

4-5 کاهش دوره گذار

کوتاه‌کردن مدت معمول دوره گذار بر اساس شواهد معتبر، ارزیابی ریسک، بازرسی و نتایج آزمون، در حدود مجاز استاندارد و طرح.

4-6 افزایش دوره گذار

افزودن مدت به دوره معمول به دلیل ریسک، سابقه نامشخص، آلودگی، عدم انطباق یا ناکافی بودن شواهد.

4-7 شروع مجدد دوره

محاسبه مجدد دوره گذار از تاریخ وقوع یا کشف یک عدم انطباق مؤثر، مانند استفاده از ماده ممنوعه.

4-8 عامل

شخص حقیقی یا حقوقی مسئول تولید، آماده‌سازی، نگهداری، فروش، واردات یا صادرات محصول ارگانیک یا در حال گذار.

4-9 واحد

مزرعه، قطعه، باغ، دامداری، مرغداری، کندوستان، تأسیسات آبزی‌پروری، محل برداشت طبیعی، واحد فرآوری یا مجموعه فعالیت‌های تحت کنترل عامل.


5. اصول حاکم

5-1 فرآیندمحور بودن

احراز دوره گذار باید بر پایه کنترل فرآیند و سوابق انجام شود. نتیجه آزمون محصول، به‌تنهایی اثبات‌کننده طی شدن دوره گذار نیست.

5-2 شواهد عینی

هر نتیجه باید بر اساس شواهد قابل تصدیق مانند سوابق، اسناد، مشاهدات، مصاحبه، ردیابی، موازنه تولید و نتایج آزمون باشد.

5-3 ارزیابی جداگانه

دوره گذار باید حسب مورد به تفکیک موارد زیر ارزیابی شود:

  • هر قطعه یا کرت؛
  • هر محصول یا گونه؛
  • هر گله یا گروه دام؛
  • هر کندو یا گروه کندو؛
  • هر تأسیسات یا سایت؛
  • هر منطقه برداشت؛
  • هر واحد فرآوری یا نگهداری.

5-4 اصل احتیاط

در صورت نبود شواهد کافی، تناقض اطلاعات یا وجود تردید موجه، وضعیت ارگانیک تأیید نمی‌شود و واحد تا تکمیل شواهد در وضعیت قبلی باقی می‌ماند.

5-5 استقلال

بازرس یا ارزیاب دوره گذار نباید تصمیم نهایی گواهی همان پرونده را اتخاذ کند. استاندارد INSO 11000 نیز بر جدایی عملکرد بازرسی و صدور گواهی تأکید دارد.


6. مسئولیت‌ها

سمت/واحد مسئولیت
متقاضی یا عامل ارائه اطلاعات کامل، اجرای الزامات، نگهداری سوابق و اعلام تغییرات
مسئول پذیرش دریافت و کنترل اولیه مدارک
مدیر فنی تعیین معیار تخصصی، برنامه ارزیابی و منابع موردنیاز
بازرس ارگانیک بررسی سوابق، بازرسی، مصاحبه، ردیابی و گزارش‌دهی
نمونه‌بردار نمونه‌برداری مطابق برنامه و حفظ زنجیره تحویل
آزمایشگاه همکار انجام آزمون در دامنه صلاحیت معتبر
بازبین فنی بررسی مستقل کفایت و اعتبار شواهد
مرجع تصمیم‌گیری تعیین وضعیت نهایی دوره گذار و تصمیم گواهی
مدیر تضمین کیفیت کنترل اجرای روش و نگهداری سوابق

7. روش اجرا

7-1 دریافت درخواست احراز دوره گذار

متقاضی باید درخواست خود را در فرم مربوط ثبت و حداقل اطلاعات زیر را ارائه کند:

  1. مشخصات کامل متقاضی و عامل؛
  2. نوع فعالیت و محصول؛
  3. محدوده جغرافیایی و محل واحد؛
  4. فهرست قطعات، دام‌ها، کندوها یا تأسیسات؛
  5. وضعیت فعلی هر بخش؛
  6. تاریخ ادعایی شروع مدیریت ارگانیک؛
  7. تاریخ آخرین استفاده از مواد یا روش‌های غیرمجاز؛
  8. سابقه تولید و مدیریت؛
  9. گواهینامه یا گزارش‌های قبلی، در صورت وجود؛
  10. درخواست عادی، کاهش دوره یا انتقال سابقه گواهی.

7-2 بررسی اولیه درخواست

مدیر فنی یا فرد مجاز باید بررسی کند:

  • فعالیت در دامنه طرح PSA قرار دارد؛
  • معیار تخصصی دوره گذار برای محصول موجود است؛
  • اطلاعات اولیه کافی است؛
  • منابع انسانی و فنی لازم در دسترس است؛
  • تضاد منافع وجود ندارد؛
  • سوابق نهاد گواهی‌کننده قبلی، در صورت انتقال، قابل دریافت است.

در صورت نقص اطلاعات، پرونده پیش از برنامه‌ریزی ارزیابی برای تکمیل به متقاضی بازگردانده می‌شود.


7-3 تعیین دامنه تحت گذار

دامنه دوره گذار باید به‌صورت دقیق در فرم ثبت وضعیت واحد مشخص شود و حداقل شامل موارد زیر باشد:

  • شناسه یکتای هر واحد یا جزء؛
  • نام محصول یا فعالیت؛
  • مساحت، تعداد یا ظرفیت؛
  • مختصات و نشانی؛
  • مالکیت یا حق بهره‌برداری؛
  • وضعیت قبلی؛
  • وضعیت مورد درخواست؛
  • تاریخ شروع پیشنهادی؛
  • تاریخ پایان پیش‌بینی‌شده؛
  • معیار تخصصی کاربردی.

در تولید مرحله‌ای، هر جزء باید تاریخ و وضعیت مستقل داشته باشد.


7-4 جمع‌آوری اطلاعات و مدارک

حسب نوع فعالیت، مدارک زیر باید دریافت و ارزیابی شود:

7-4-1 شناسایی واحد

  • شناسنامه محل؛
  • نقشه و مختصات؛
  • فهرست قطعات یا تأسیسات؛
  • قرارداد مالکیت یا بهره‌برداری؛
  • مجوزهای قانونی.

7-4-2 سابقه مدیریت

  • سابقه کشت، تولید یا پرورش؛
  • سابقه نهاده‌ها و مواد مصرفی؛
  • سوابق خرید و فروش؛
  • سابقه درمان و دارو؛
  • سوابق آب، خاک و خوراک؛
  • سوابق فرآوری، شست‌وشو و ضدعفونی؛
  • سوابق عدم انطباق و شکایت.

7-4-3 قابلیت ردیابی

  • ورودی‌ها؛
  • عملیات تولید؛
  • برداشت یا تولید؛
  • نگهداری و انبار؛
  • حمل‌ونقل؛
  • مقدار فروش؛
  • هویت خریدار؛
  • وضعیت محصول.

قابلیت ردیابی در INSO 11000 به معنای مستندسازی اطلاعات مواد و محصولات در تمام مراحل تولید، آماده‌سازی و توزیع است.


7-5 تعیین تاریخ شروع دوره گذار

تاریخ شروع نباید فقط بر اساس تاریخ درخواست یا اظهارات متقاضی تعیین شود.

بازرس باید احراز کند که در تاریخ انتخاب‌شده:

  1. اجرای عملی مدیریت ارگانیک آغاز شده است؛
  2. مواد و روش‌های ممنوعه متوقف شده‌اند؛
  3. واحد به‌طور دقیق شناسایی شده است؛
  4. سوابق تولید و عملیات از آن تاریخ موجود است؛
  5. عامل تعهد رعایت الزامات را پذیرفته است؛
  6. امکان کنترل و بازرسی PSA فراهم شده است.

7-5-1 حالت عادی

در حالت عادی، تاریخ شروع دوره گذار نباید مقدم بر تاریخی باشد که واحد تحت نظام رسمی کنترل و بازرسی PSA یا نهاد گواهی‌کننده قبلی مورد قبول قرار گرفته است.

7-5-2 پذیرش سوابق پیشین

در صورت درخواست پذیرش سابقه قبل از درخواست، موارد زیر باید احراز شود:

  • سوابق پیوسته و قابل تصدیق؛
  • عدم استفاده از مواد ممنوعه؛
  • وجود کنترل قابل اعتماد؛
  • امکان تصدیق توسط مرجع قانونی یا نهاد قبلی؛
  • نبود تناقض میان سوابق و وضعیت میدانی؛
  • ارزیابی ریسک و در صورت نیاز آزمون.

پذیرش سابقه به معنی تأیید خودکار کاهش دوره نیست.


7-6 تعیین مدت موردنیاز

مدیر فنی باید مدت دوره را بر اساس موارد زیر تعیین کند:

  • نوع محصول یا فعالیت؛
  • معیار اختصاصی INSO 11000؛
  • تاریخ آخرین استفاده از مواد غیرمجاز؛
  • سابقه زمین، دام یا تأسیسات؛
  • خطر ماندگاری آلودگی؛
  • نتیجه بازرسی و ارزیابی ریسک؛
  • مقررات مرجع ذی‌صلاح.

مدت‌های تخصصی نباید در این روش عمومی تعیین شوند و باید از پیوست‌های فنی مربوط استخراج شوند.


7-7 برنامه ارزیابی

برنامه ارزیابی باید حداقل شامل موارد زیر باشد:

  • دامنه و اجزای تحت گذار؛
  • معیارهای مورد ارزیابی؛
  • سوابق مورد بررسی؛
  • محل‌ها و فعالیت‌های مورد بازرسی؛
  • اعضای تیم؛
  • زمان‌بندی؛
  • روش‌های ارزیابی؛
  • نیاز به نمونه‌برداری و آزمون؛
  • کنترل تولید موازی؛
  • ردیابی و موازنه مقداری؛
  • بازدید اعلام‌شده یا سرزده؛
  • گزارش‌های موردنیاز.

7-8 ارزیابی مستندات

بازرس باید مدارک را از نظر موارد زیر بررسی کند:

  • کامل بودن؛
  • پیوستگی زمانی؛
  • اصالت؛
  • قابلیت انتساب به واحد؛
  • سازگاری متقابل؛
  • انطباق با الزامات؛
  • امکان ردیابی؛
  • نبود تناقض.

در صورت وجود تناقض، بازرس باید شواهد تکمیلی درخواست و موضوع را در گزارش ثبت کند.


7-9 بازرسی میدانی

بازرسی باید حسب دامنه شامل موارد زیر باشد:

  1. تأیید هویت و مرزهای واحد؛
  2. تطبیق نقشه با وضعیت واقعی؛
  3. بررسی انبار نهاده‌ها و مواد؛
  4. بررسی تجهیزات و ماشین‌آلات؛
  5. بررسی عملیات تولید؛
  6. بررسی جداسازی وضعیت‌های ارگانیک، در حال گذار و غیرارگانیک؛
  7. بررسی منابع آلودگی و نوارهای حفاظتی؛
  8. مصاحبه با کارکنان و بهره‌برداران؛
  9. بررسی سوابق در محل؛
  10. ردیابی نمونه محصول؛
  11. موازنه ورودی، تولید، موجودی و فروش؛
  12. بررسی نشانه‌گذاری و ادعاها؛
  13. ثبت شواهد تصویری، در صورت مجاز بودن.

استاندارد، بازرسی فیزیکی کامل واحد را حداقل یک بار در سال لازم می‌داند و در صورت شک، نمونه‌برداری و آزمون و نیز بازدیدهای اضافی یا اعلام‌نشده را پیش‌بینی کرده است.


7-10 ارزیابی استمرار انطباق

احراز دوره گذار تنها با اثبات شروع دوره انجام نمی‌شود. بازرس باید رعایت مستمر الزامات را از تاریخ شروع تا تاریخ ارزیابی بررسی کند.

حداقل موارد عبارت‌اند از:

  • استفاده نکردن از مواد ممنوعه؛
  • رعایت الزامات نهاده‌ها؛
  • اجرای عملیات مجاز؛
  • تفکیک و جلوگیری از اختلاط؛
  • نگهداری سوابق؛
  • حفظ ردیابی؛
  • رعایت محدودیت‌های نشانه‌گذاری؛
  • اعلام تغییرات؛
  • اجرای اقدامات اصلاحی؛
  • همکاری با بازرسی.

7-11 ارزیابی ریسک

ریسک باید حداقل بر اساس عوامل زیر تعیین شود:

  • سابقه مصرف مواد ممنوعه؛
  • سابقه ناشناخته یا فاقد مدرک؛
  • نزدیکی به منابع آلودگی؛
  • رانش سم و رواناب؛
  • منبع مشترک آب؛
  • تولید موازی؛
  • استفاده مشترک از تجهیزات؛
  • احتمال اختلاط؛
  • تعدد سایت‌ها؛
  • پیچیدگی زنجیره؛
  • سابقه تخلف؛
  • حجم غیرمتعارف محصول؛
  • شکایت یا گزارش تخلف؛
  • درخواست کاهش دوره.

نتیجه ریسک باید یکی از سطوح کم، متوسط یا زیاد تعیین شود و بر برنامه آزمون، تعداد بازدیدها و دامنه شواهد اثر بگذارد.


7-12 نمونه‌برداری و آزمون

نمونه‌برداری و آزمون در موارد زیر انجام می‌شود:

  • الزام طرح؛
  • درخواست کاهش دوره؛
  • وجود شواهد استفاده از مواد غیرمجاز؛
  • ریسک متوسط یا زیاد؛
  • سابقه نامشخص؛
  • شکایت؛
  • تناقض سوابق؛
  • انتخاب در برنامه حداقل آزمون متقاضیان؛
  • تصمیم مدیر فنی.

آزمون باید در آزمایشگاه واجد صلاحیت ISO/IEC 17025 و در دامنه آزمون معتبر انجام شود.

نتیجه آزمون باید همراه با سایر شواهد ارزیابی شود. نتیجه منفی آزمون:

  • اثبات‌کننده نبود مصرف مواد ممنوعه در تمام دوره نیست؛
  • جایگزین سوابق و بازرسی نمی‌شود؛
  • به‌تنهایی برای تأیید یا کاهش دوره کافی نیست.

7-13 درخواست کاهش دوره گذار

7-13-1 شرایط پذیرش درخواست

متقاضی باید درخواست مکتوب و مستدل ارائه کند.

7-13-2 مدارک لازم

حداقل مدارک شامل موارد زیر است:

  • سابقه کاربری واحد؛
  • شواهد عدم استفاده از مواد ممنوعه؛
  • تأییدیه‌های رسمی یا قابل تصدیق؛
  • سوابق آیش یا مدیریت کم‌نهاده؛
  • نقشه و مشخصات واحد؛
  • گزارش بازرسی؛
  • ارزیابی ریسک؛
  • حداقل یک سری نتایج آزمون مرتبط؛
  • شواهد کنترل آلودگی مجاور؛
  • تأیید عدم وجود تناقض.

7-13-3 ارزیابی

بازرس نباید کاهش دوره را تأیید یا تصویب کند؛ فقط باید شواهد را جمع‌آوری و نظر فنی ارائه کند.

7-13-4 تصمیم

تصمیم کاهش دوره باید:

  • توسط بازبین مستقل بررسی؛
  • توسط مرجع تصمیم‌گیری تصویب؛
  • با ذکر مدت، دامنه، دلایل و شرایط ثبت؛
  • در حدود مجاز استاندارد و طرح اتخاذ شود.

7-14 افزایش دوره گذار

PSA باید در شرایط زیر افزایش دوره را بررسی کند:

  • ماندگاری احتمالی مواد در محیط؛
  • آلودگی تاریخی؛
  • سوابق ناکافی؛
  • احتمال آلودگی از منابع مجاور؛
  • عدم انطباق تکرارشونده؛
  • ناتوانی در تفکیک؛
  • اختلاط؛
  • عدم قطعیت فنی؛
  • نظر مرجع ذی‌صلاح.

مدت افزایش باید بر پایه ارزیابی فنی مستند شود و نباید سلیقه‌ای باشد.


7-15 شروع مجدد دوره گذار

در موارد زیر دوره باید از تاریخ مشخص مجدداً محاسبه شود:

  • استفاده عمدی یا غیرعمدی از ماده ممنوعه؛
  • استفاده از روش ممنوعه؛
  • اختلاط مؤثر و غیرقابل تفکیک؛
  • ارائه اطلاعات جعلی؛
  • تغییر وضعیت واحد بدون اطلاع PSA؛
  • عدم امکان ردیابی؛
  • نقض جدی یا نظام‌مند الزامات؛
  • تکرار عدم انطباق مؤثر.

تاریخ شروع مجدد باید بر اساس تاریخ وقوع تخلف تعیین شود. اگر تاریخ وقوع قابل اثبات نباشد، تاریخ کشف یا آخرین تاریخ قابل اعتماد به‌عنوان مبنای تصمیم فنی در نظر گرفته می‌شود.


7-16 انتقال پرونده از نهاد گواهی‌کننده دیگر

در انتقال پرونده، PSA باید حداقل موارد زیر را دریافت و بررسی کند:

  • گواهینامه قبلی؛
  • دامنه و وضعیت واحد؛
  • تاریخ شروع و سوابق دوره؛
  • گزارش‌های بازرسی؛
  • عدم انطباق‌ها؛
  • نتایج آزمون؛
  • وضعیت تعلیق یا ابطال؛
  • مکاتبات نهاد قبلی؛
  • دلیل انتقال.

تا زمانی که اعتبار و کامل بودن اطلاعات احراز نشده، PSA نباید سابقه دوره گذار را به‌طور قطعی بپذیرد.


7-17 کنترل تولید مرحله‌ای و موازی

در واحدهای دارای چند وضعیت، PSA باید اطمینان یابد که:

  • هر بخش شناسه مستقل دارد؛
  • نقشه وضعیت‌ها روشن است؛
  • سوابق هر بخش جداست؛
  • نهاده‌ها جدا نگهداری می‌شوند؛
  • برداشت و تولید تفکیک می‌شود؛
  • محصول در حمل و انبار مخلوط نمی‌شود؛
  • برچسب‌ها وضعیت صحیح را نشان می‌دهند؛
  • موازنه مقداری برای هر وضعیت برقرار است.

INSO 11000 تولید موازی را مشروط به تفکیک مؤثر، شناسایی و کنترل‌های تکمیلی قابل پذیرش می‌داند.


7-18 ارزیابی نشانه‌گذاری دوره گذار

استفاده از عبارت «در حال گذار به ارگانیک» فقط زمانی مجاز است که:

  1. حداقل مدت مقرر برای استفاده از این ادعا سپری شده باشد؛
  2. الزامات تولید رعایت شده باشد؛
  3. وضعیت محصول گمراه‌کننده نباشد؛
  4. سال یا مرحله دوره گذار مشخص شود؛
  5. نشان ملی ارگانیک استفاده نشود؛
  6. نام یا شناسه نهاد گواهی‌کننده درج شود.

INSO 11000 استفاده از عبارت «در حال گذار به ارگانیک» را پس از حداقل ۱۲ ماه مدیریت ارگانیک و با رعایت ضوابط نشانه‌گذاری مجاز می‌داند و استفاده از نشان ملی ارگانیک را در این دوره ممنوع می‌کند.


7-19 گزارش ارزیابی

گزارش باید حداقل شامل موارد زیر باشد:

  • مشخصات متقاضی؛
  • دامنه ارزیابی؛
  • معیار تخصصی؛
  • تاریخ ادعایی و تاریخ تأییدشده شروع؛
  • تاریخ آخرین استفاده از مواد ممنوعه؛
  • سوابق بررسی‌شده؛
  • نتایج بازرسی؛
  • ریسک‌ها؛
  • نتایج آزمون؛
  • عدم انطباق‌ها؛
  • وضعیت هر جزء؛
  • پیشنهاد افزایش، کاهش یا شروع مجدد؛
  • نتیجه پیشنهادی بازرس؛
  • محدودیت‌ها و ابهامات.

بازرس فقط توصیه فنی ارائه می‌دهد و تصمیم گواهی نمی‌گیرد.


7-20 طبقه‌بندی عدم انطباق‌ها

7-20-1 عدم انطباق جزئی

نقصی که یکپارچگی دوره را به‌طور مستقیم مخدوش نکرده ولی باید در مهلت مقرر اصلاح شود؛ مانند نقص محدود در ثبت سوابق.

7-20-2 عدم انطباق عمده

نقصی که بر اعتبار دوره اثر جدی دارد؛ مانند:

  • فقدان ردیابی؛
  • اختلاط؛
  • استفاده از ماده ممنوعه؛
  • سوابق نامعتبر؛
  • ادعای گمراه‌کننده؛
  • جلوگیری از بازرسی.

7-20-3 تخلف بحرانی

اقدام عمدی یا نظام‌مند مانند جعل، پنهان‌کردن مصرف مواد ممنوعه یا فروش محصول غیرمنطبق با ادعای ارگانیک.


7-21 بازنگری مستقل

بازبین فنی باید بدون مشارکت در ارزیابی، موارد زیر را بررسی کند:

  • صحت معیار تخصصی؛
  • کفایت شواهد؛
  • اعتبار تاریخ شروع؛
  • استمرار مدیریت ارگانیک؛
  • نتایج بازرسی و آزمون؛
  • رفع عدم انطباق‌ها؛
  • منطق کاهش یا افزایش دوره؛
  • انطباق وضعیت پیشنهادی با استاندارد.

نتیجه بازنگری یکی از موارد زیر است:

  • توصیه به پذیرش کامل دوره؛
  • توصیه به ادامه دوره؛
  • درخواست شواهد تکمیلی؛
  • توصیه به افزایش دوره؛
  • توصیه به شروع مجدد؛
  • توصیه به رد درخواست.

7-22 تصمیم‌گیری

مرجع تصمیم‌گیری باید یکی از وضعیت‌های زیر را تعیین کند:

کد وضعیت وضعیت نهایی
C0 خارج از نظام گذار یا غیرارگانیک
C1 دوره گذار آغاز شده ولی هنوز قابل ادعا نیست
C2 در حال گذار به ارگانیک
C3 دوره گذار کامل و واجد شرایط ارگانیک
CH پرونده در انتظار شواهد تکمیلی
CE دوره گذار افزایش یافته
CR دوره گذار مجدداً آغاز شده
CD درخواست رد شده

تصمیم باید به‌صورت مکتوب، مستدل و قابل ردیابی باشد.


7-23 اطلاع‌رسانی به متقاضی

PSA باید موارد زیر را به متقاضی اعلام کند:

  • تاریخ شروع مورد پذیرش؛
  • مدت لازم؛
  • وضعیت فعلی؛
  • تاریخ پیش‌بینی‌شده تکمیل دوره؛
  • عدم انطباق‌ها؛
  • شرایط استفاده از ادعا؛
  • تصمیم کاهش، افزایش یا شروع مجدد؛
  • حق اعتراض.

7-24 نظارت در طول دوره

در طول دوره گذار، PSA باید:

  • حداقل یک بازرسی کامل سالانه انجام دهد؛
  • در واحدهای پرریسک بازدید اضافی یا سرزده اجرا کند؛
  • تغییرات واحد را بررسی کند؛
  • وضعیت سوابق و ردیابی را پایش کند؛
  • در صورت لزوم نمونه‌برداری کند؛
  • وضعیت هر جزء را به‌روزرسانی کند.

7-25 تغییرات

متقاضی موظف است تغییرات زیر را فوراً اعلام کند:

  • تغییر مالک یا مدیر؛
  • اضافه یا حذف قطعه؛
  • تغییر محصول؛
  • خرید دام یا مواد جدید؛
  • استفاده اضطراری از مواد؛
  • آلودگی؛
  • تغییر منبع آب؛
  • تغییر تأسیسات؛
  • بروز اختلاط؛
  • تغییر در تولید موازی.

PSA باید اثر تغییر را بر تاریخ و وضعیت دوره بررسی کند.


8. معیارهای پذیرش کامل دوره گذار

دوره گذار فقط زمانی کامل تلقی می‌شود که تمام شرایط زیر برقرار باشد:

  1. مدت مقرر تخصصی سپری شده باشد؛
  2. تاریخ شروع به‌طور معتبر تعیین شده باشد؛
  3. الزامات ارگانیک در سراسر دوره اجرا شده باشد؛
  4. استفاده از مواد ممنوعه احراز نشده باشد؛
  5. سوابق کامل و قابل ردیابی باشد؛
  6. تفکیک و یکپارچگی محصول حفظ شده باشد؛
  7. عدم انطباق عمده باز وجود نداشته باشد؛
  8. نتایج آزمون، در صورت انجام، قابل قبول باشد؛
  9. بازنگری مستقل مثبت باشد؛
  10. تصمیم مثبت توسط مرجع مجاز اتخاذ شده باشد.

9. سوابق

حداقل سوابق زیر باید نگهداری شود:

  • درخواست احراز دوره؛
  • شناسنامه و نقشه واحد؛
  • فرم تعیین تاریخ شروع؛
  • تاریخ آخرین مصرف ماده غیرمجاز؛
  • برنامه ارزیابی؛
  • گزارش بررسی مستندات؛
  • گزارش بازرسی؛
  • ارزیابی ریسک؛
  • فرم نمونه‌برداری؛
  • نتایج آزمون؛
  • گزارش عدم انطباق؛
  • اقدامات اصلاحی؛
  • فرم کاهش یا افزایش دوره؛
  • گزارش بازنگری؛
  • تصمیم نهایی؛
  • مکاتبات؛
  • سوابق اعتراض.

مدت نگهداری سوابق مطابق روش اجرایی کنترل سوابق PSA و الزامات طرح تعیین می‌شود و نباید کمتر از مدت لازم برای پوشش دوره گواهی و قابلیت ردیابی تصمیمات باشد.


10. فرم‌ها و پیوست‌ها

کد پیشنهادی عنوان
PSA-F-ORG-CON-01 فرم درخواست احراز دوره گذار
PSA-F-ORG-CON-02 فرم شناسایی دامنه و اجزای تحت گذار
PSA-F-ORG-CON-03 فرم تعیین تاریخ شروع دوره
PSA-F-ORG-CON-04 اظهارنامه آخرین استفاده از مواد غیرمجاز
PSA-F-ORG-CON-05 چک‌لیست بررسی سوابق دوره
PSA-F-ORG-CON-06 فرم ارزیابی ریسک دوره گذار
PSA-F-ORG-CON-07 گزارش بازرسی دوره گذار
PSA-F-ORG-CON-08 فرم درخواست کاهش دوره
PSA-F-ORG-CON-09 فرم افزایش یا شروع مجدد دوره
PSA-F-ORG-CON-10 ماتریس وضعیت واحدها و محصولات
PSA-F-ORG-CON-11 فرم بازنگری فنی
PSA-F-ORG-CON-12 فرم تصمیم نهایی دوره گذار
PSA-F-ORG-CON-13 نامه اعلام وضعیت به متقاضی

11. فلوچارت فرآیند

دریافت درخواست

بررسی اولیه و تعیین دامنه

جمع‌آوری سوابق و تعیین تاریخ پیشنهادی شروع

تعیین معیار و مدت تخصصی

برنامه‌ریزی ارزیابی

بررسی مستندات و بازرسی میدانی

ارزیابی ریسک و نمونه‌برداری در صورت نیاز

ثبت عدم انطباق و اقدامات اصلاحی

گزارش ارزیابی

بازنگری مستقل

تصمیم: ادامه، تکمیل، کاهش، افزایش یا شروع مجدد دوره

اعلام نتیجه و نظارت مستمر


این روش اجرایی، جنرال است. برای اجرایی شدن کامل آن باید پیوست‌های تخصصی جداگانه‌ای تدوین شود که صرفاً مدت‌ها و معیارهای فنی ویژه را تعیین کنند؛ برای مثال: